Psychologiczny aspekt dzia\u0142a\u0144 podwodnych stanowi wa\u017cn\u0105 dziedzin\u0119 (2): nurkowanie wymaga wysokiego stopnia zdolno\u015bci przystosowania zachowa\u0144. Z perspektywy psychologii sport\u00f3w, uprawianie nurkowania charakteryzuje si\u0119 przez fizyczn\u0105 zdolno\u015b\u0107 do d\u0142ugotrwa\u0142ego wysi\u0142ku o \u015brednim nat\u0119\u017ceniu z konieczno\u015bci\u0105 prawid\u0142owej r\u00f3wnowagi mentalnej aktywno\u015bci, koncentracji i rozlu\u017anienia.
<\/p>\n
Podczas nurkowa\u0144 na otwartych wodach, nurkowie stawiaj\u0105 czo\u0142a rozmaito\u015bci zdarze\u0144, dlatego te\u017c ich reakcje na r\u00f3\u017cne okoliczno\u015bci tworz\u0105 dominuj\u0105c\u0105 zmienn\u0105 prowadzonego nurkowania. Reakcje na niebezpiecze\u0144stwo i sytuacje zak\u0142adanego zagro\u017cenia s\u0105 wa\u017cne dla nurk\u00f3w jako umiej\u0119tno\u015bci techniczne, tak jak wiedza o pos\u0142ugiwaniu si\u0119 sprz\u0119tem i w\u0142a\u015bciwe planowanie nurkowania. Uczenie si\u0119 odpowiedniego reagowania w sytuacjach napi\u0119cia lub strachu jest uznawane za naprawd\u0119 niezb\u0119dne, do tego stopnia, \u017ce wszystkie podwodne kursy szkoleniowe powinny naucza\u0107, jak radzi\u0107 sobie z tymi stanami emocjonalnymi, gdy\u017c \u015brodowiska hiperbaryczne nie pozwalaj\u0105 nurkom na zachowania podobne do tych na suchym l\u0105dzie (3). <\/p>\n
W rzeczywisto\u015bci ucieczka, przerwanie nurkowania i szybkie opuszczenie wody, s\u0105 formami zachowa\u0144, kt\u00f3re je\u017celi nie b\u0119d\u0105 przeprowadzone w przemy\u015blany spos\u00f3b, mog\u0105 zagrozi\u0107 zdrowiu nurka, a czasami r\u00f3wnie\u017c jego partnera lub partnerki. Ponadto, uczenie si\u0119 rozpoznawania swoich limit\u00f3w i rozpoznawanie czyich\u015b odczu\u0107 (5) pozwala nurkom unika\u0107 trudnych sytuacji, gdy znajduj\u0105 si\u0119 w nienajlepszej kondycji psychologicznej. Ci, kt\u00f3rzy zdolni s\u0105 do wykrywania chwilowych wra\u017ce\u0144 niesprawno\u015bci, niepewno\u015bci lub braku koncentracji, mog\u0105 zdecydowa\u0107 o zaniechaniu nurkowania lub zaplanowa\u0107 je odpowiednio do swojego stanu (6). Nurkowanie a czynniki stresu<\/strong> Percepcja zagro\u017cenia powoduje, \u017ce organizm z rozmaitymi rezultatami predysponuje aktywacj\u0119 z\u0142o\u017conych reakcji na mentalny i fizyczny plan, kierowany przez zesp\u00f3\u0142 organ\u00f3w i narz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re obejmuj\u0105 nerwy, hormony, endokryny i systemy kr\u0105\u017cenia, struktur\u0119 mi\u0119\u015bniow\u0105, organy zmys\u0142\u00f3w, itp. Umys\u0142 przyczynia si\u0119 do dzia\u0142ania, jako interfejs mi\u0119dzy organizmem i \u015brodowiskiem, z reakcjami, emocjami, my\u015blami, itp. Ta bio-psychiczna organizacja nazywana jest og\u00f3lnie systemem walki lub ucieczki. <\/p>\n Strach jest emocjonalnym, \u017cywym aspektem z\u0142o\u017conych reakcji, z wyselekcjonowanymi w ci\u0105gu tysi\u0105cleci ewolucji specyficznymi charakterystykami i zmianami w umy\u015ble oraz w ciele, kt\u00f3re wyzwalane s\u0105 przez organizm w celu najlepszego powstrzymania zagro\u017ce\u0144. Automatyczne reakcje, w kt\u00f3rych nie po\u015bredniczy nauka i \u015bwiadome rozumowanie, prowadz\u0105 do uzyskania zdolno\u015bci radzenia sobie z sytuacj\u0105, dystansowania cia\u0142a od widocznego zagro\u017cenia i st\u0105d do ucieczki, gdy\u017c organizm uznaje atak za niedogodny. Pomaga to obja\u015bni\u0107 reakcj\u0119 ucieczki lub jej pr\u00f3b\u0119, kt\u00f3re czasami s\u0105 odczuwane pod wod\u0105. Dlatego problemem nie jest to, \u017ce mo\u017cemy by\u0107 wystraszeni lub zaalarmowani, lecz utrzymanie zdolno\u015bci do \u015bwiadomego radzenia sobie z archaicznymi sk\u0142onno\u015bciami powi\u0105zanymi z tym stanem. <\/p>\n Strach jest wyzwalany przez poziom aktywacji (wzbudzenie), tj. zdolno\u015b\u0107 mobilizacji na zdarzenie. Wskazuje to, \u017ce pewne zdarzenia s\u0105 interpretowane jako stanowi\u0105ce zagro\u017cenie dla organizmu. Dzi\u0119ki treningom i do\u0142o\u017ceniu nowych emocjonalnych do\u015bwiadcze\u0144, zdarzeniom mog\u0105 by\u0107 dodane nowe znaczenia, a to mo\u017ce modyfikowa\u0107 nasz poziom aktywacji i nasz\u0105 wynikow\u0105 reakcj\u0119. Mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c zobaczy\u0107, jak inne nie-nurkowe zmienne warunki wp\u0142ywaj\u0105 na spos\u00f3b naszego zachowania w wodzie. Istniej\u0105 aspekty naszego ziemskiego \u017cycia, kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 na wra\u017cenie bezpiecze\u0144stwa lub s\u0142abych punkt\u00f3w nurkowania, je\u017celi wp\u0142ywaj\u0105 one na og\u00f3lny system pewno\u015bci \u017cyciowej (9). W szczeg\u00f3lno\u015bci, pewne nerwice l\u0119kowe charakteryzuj\u0105 si\u0119 obaw\u0105 utraty kontroli, od samooceny niemo\u017cno\u015bci dzia\u0142ania w obliczu niebezpiecze\u0144stwa oraz tendencji do wyobra\u017cania sobie nadchodz\u0105cej reakcji na zagro\u017cenie, przywo\u0142uj\u0105cej r\u00f3\u017cne osobiste wra\u017cenia, kt\u00f3re s\u0105 zwykle zwi\u0105zane ze stanem pobudzenia i skupiaj\u0105cej na nich uwag\u0119. Potajemnie, wielu nurk\u00f3w do\u015bwiadczy\u0142o strachu podczas nurkowania, delikatnych uraz\u00f3w, kt\u00f3re w nast\u0119pstwie wygenerowa\u0142y trudn\u0105 sytuacj\u0119 psychologiczn\u0105. Jest to ambiwalentne wra\u017cenie, kt\u00f3rego nurkowie najcz\u0119\u015bciej si\u0119 wstydz\u0105: z jednej strony osoby pr\u00f3buj\u0105 unikn\u0105\u0107 sytuacji podobnych do tych, kt\u00f3re je przerazi\u0142y, z drugiej ich my\u015bli s\u0105 wci\u0105\u017c przyci\u0105gane do wspominania wra\u017ce\u0144 lub innych element\u00f3w generuj\u0105cych strach. <\/p>\n Nast\u0119puj\u0105ce po trudnych sytuacjach sesje pomocy i rehabilitacji psychologicznej s\u0105 skuteczne, bazuj\u0105c na poznawczo-behawioralnych metodach takich jak EMDR (10) (Eye Movement Desensitization and Reprocessing – Terapia odwra\u017cliwiania za pomoc\u0105 ruchu ga\u0142ek ocznych), metoda opisana w przypadkach klinicznych, kt\u00f3r\u0105 przystosowa\u0142am do scenariusza nurkowania. Przypadek kliniczny <\/strong> Epizod zosta\u0142 mi przedstawiony i zdefiniowany jako atak paniki, z utrat\u0105 maski. G\u0142\u00f3wnymi objawami pojawiaj\u0105cymi si\u0119 w nast\u0119puj\u0105cym okresie by\u0142y trwa\u0142a niemo\u017cno\u015b\u0107 podj\u0119cia nurkowania, objawy izolacji spo\u0142ecznej, niepokoju i nastroju depresji. Objawy niepokoju takie jak agorafobia skonsolidowa\u0142y si\u0119 i zwi\u0119kszy\u0142y w rok po wypadku i towarzyszy\u0142y im zmniejszone dzia\u0142ania spo\u0142eczne i godziny pracy. Objawami obecnymi w czasie moich konsultacji by\u0142y: trudno\u015bci z zasypianiem, cz\u0119ste stany niepokoju, zaabsorbowanie swoim stanem zdrowia (wzmo\u017cone oddychanie), wra\u017cenie trudno\u015bci z oddychaniem; unikanie wysoce stresuj\u0105cych i anga\u017cuj\u0105cych sytuacji, zw\u0142aszcza w po\u0142\u0105czeniu z ocenianiem i osi\u0105gami. Pierwsza rekonstrukcja ujawni\u0142a, \u017ce atak paniki doprowadzi\u0142 do mechanizmu l\u0119ku antycypacyjnego, kt\u00f3ry prowadzi osob\u0119 do stopniowego ograniczania zwyczaj\u00f3w i nawyk\u00f3w w \u017cyciu. Pierwsze unikanie anga\u017cuje \u017cycie spo\u0142eczne osoby, silnie zwi\u0105zane z to\u017csamo\u015bci\u0105 (nurka i przewodnika). To zrodzi\u0142o reakcje depresyjne, \u0142\u0105cz\u0105ce poddanie pracy i \u017cycia spo\u0142ecznego odczuciu pora\u017cki, wstydu, niemo\u017cno\u015bci i skryto\u015bci. <\/p>\n W wywiadzie dalekim<\/span>,<\/strong> epizod niepokoju zaistnia\u0142 wraz panik\u0105 w sytuacji niezwi\u0105zanej z nurkowaniem, z subiektywnym do\u015bwiadczeniem „strachu, aby tego nie czyni\u0107” i poznawcz\u0105 organizacj\u0105 natury fobicznej (15) (charakteryzowanej przez okresy ograniczenia strachu przed fizyczn\u0105 niezdolno\u015bci\u0105 do wysi\u0142ku). W szczeg\u00f3lno\u015bci, odwra\u017cliwiane by\u0142y trzy r\u00f3\u017cne wspomnienia obraz\u00f3w, wspomnienia nieomawiane, jak wiele przera\u017caj\u0105cych chwil zdarzenia, kt\u00f3re by\u0142y powi\u0105zane z psychofizyczn\u0105 reakcj\u0105 l\u0119kow\u0105. Obrazy te by\u0142y wci\u0105\u017c \u017cywo obecne na pocz\u0105tku terapii, jako wspomnienie czuciowe. W po\u0142owie leczenia osoba do\u015bwiadczy\u0142a znacznego spadku problem\u00f3w zwi\u0105zanych z zasypianiem, a\u017c do ich zupe\u0142nego ust\u0105pienia. Po uko\u0144czeniu terapii, oznaki depresji dotycz\u0105cej spo\u0142ecznego wyczerpania i „poddawania si\u0119 testowaniu” pacjenta przemin\u0119\u0142y. Wnioski<\/strong> Ponadto ci, kt\u00f3rzy byli nara\u017ceni na sytuacje b\u0119d\u0105ce niebezpieczne dla nich samych lub innych, takie jak powa\u017cne wypadki pod wod\u0105, mog\u0105 ponie\u015b\u0107 konsekwencje biologiczne, jak i psychologiczne. Lecz opr\u00f3cz obiektywnych uraz\u00f3w, mog\u0105 oni by\u0107 silnie do\u015bwiadczeni emocjonalnie bez \u017cadnych wyra\u017anych konsekwencji, gdy\u017c z medycznego punktu widzenia nie przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 one na zdarzenia. Jednak\u017ce, te do\u015bwiadczenia, kt\u00f3rymi nurkowie zwykle si\u0119 nie dziel\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105, mog\u0105 konkurowa\u0107 w stwarzaniu sytuacji za\u017cenowania, kt\u00f3re, je\u017celi niezindywidualizowane, mog\u0105 trwa\u0107 d\u0142ugo powoduj\u0105c bezu\u017cyteczn\u0105 szkod\u0119 dla jako\u015bci i stylu \u017cycia.<\/p>\n Bibliography<\/strong> Psychologiczny aspekt dzia\u0142a\u0144 podwodnych stanowi wa\u017cn\u0105 dziedzin\u0119 (2): nurkowanie wymaga wysokiego stopnia zdolno\u015bci przystosowania zachowa\u0144. Z perspektywy psychologii sport\u00f3w, uprawianie nurkowania charakteryzuje si\u0119 przez fizyczn\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11373365,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[388],"tags":[],"authors":[1390],"class_list":["post-11386524","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly","authors-maria-luisa-gargiulo-1-pl_pl"],"acf":[],"yoast_head":"\n
Uczenie si\u0119 radzenia sobie ze stopniowo coraz wy\u017cszymi poziomami stresu, z jednoczesnym utrzymaniem jasno\u015bci umys\u0142u i kontroli sytuacji jest czym\u015b, co przychodzi stopniowo i wymaga cierpliwo\u015bci. Nale\u017cy je rozwija\u0107 po prostu jako umiej\u0119tno\u015bci emocjonalne i zachowawcze<\/strong>, kt\u00f3re s\u0105 \u015bci\u015ble<\/strong> powi\u0105zane ze szkoleniem nurk\u00f3w (4). <\/p>\n
G\u0142\u0119bokie samopoznanie i nawyk zdrowego wewn\u0119trznego dialogu w rzeczywisto\u015bci wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 najlepszymi warunkami do stawienia czo\u0142a kim i g\u0142\u0119bokim napi\u0119ciom, z kt\u00f3rymi wi\u0105\u017ce si\u0119 nurkowanie (7). Psychologowie mog\u0105 odgrywa\u0107 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w zapobieganiu zagro\u017ceniom i w kierowaniu zachowaniami wp\u0142ywaj\u0105cymi na bezpiecze\u0144stwo nurkowania. Mog\u0105 oni pom\u00f3c nurkom rozwi\u0105za\u0107 problemy psychologiczne wi\u0105\u017c\u0105ce si\u0119 z urazami psychicznymi, w\u0142\u0105czaj\u0105c te po\u0142\u0105czone z podwodnymi wypadkami.
<\/p>\n
Czynniki stresu s\u0105 wewn\u0105trzosobowym stymulatorem \u015brodowiskowym, kt\u00f3ry wymaga od organizmu przystosowania z bio-psycho-spo\u0142ecznego punktu widzenia. Spos\u00f3b, w jaki osoba reaguje na zdarzenie jest nazywany adaptacj\u0105; obejmuje on strategie poznawcze, reakcje emocjonalne i zasoby wewn\u0105trzosobowe.
Podczas nurkowa\u0144 wiele zmiennych mo\u017ce ze sob\u0105 konkurowa\u0107, aby utworzy\u0107 stresuj\u0105c\u0105 sytuacj\u0119 podwodn\u0105. Mog\u0105 to by\u0107 zdarzenia \u015brodowiskowe, usterki sprz\u0119towe oraz zachowania innych ludzi. Lecz opr\u00f3cz tych element\u00f3w sytuacyjnych, istniej\u0105 inne zmienne, kt\u00f3re mogliby\u015bmy podzieli\u0107 na czynniki zagro\u017cenia i czynniki zabezpieczenia. Warunkuj\u0105 one reakcje nurka, wp\u0142ywaj\u0105c na wcze\u015bniej istniej\u0105ce wra\u017cenie subiektywnego bezpiecze\u0144stwa. Jest to r\u00f3wnie\u017c warunkowane przez elementy \u017cycia ziemskiego, kt\u00f3re mog\u0105 silnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na zachowania nurka przy niespodziewanych zdarzeniach. <\/p>\n
Poczucie bezpiecze\u0144stwa nie jest tym samym, co bycie naprawd\u0119 bezpiecznym, lecz nasze zachowanie najcz\u0119\u015bciej zale\u017cy od subiektywnej oceny bezpiecze\u0144stwa i zagro\u017cenia (8).
Wiele podwodnych wypadk\u00f3w powi\u0105zanych jest z kierowania zachowaniem w obliczu zagro\u017cenia (rzeczywistego lub wyimaginowanego). W szczeg\u00f3lno\u015bci, wysoki stopie\u0144 ju\u017c istniej\u0105cego niepokoju zwi\u0119ksza poziom alarmu, z kt\u00f3rym zmaga si\u0119 nurek, utrudniaj\u0105c osobie sprawowanie racjonalnej kontroli i zastanowienia przed dzia\u0142aniem. <\/p>\n
Osobiste predyspozycje radzenia sobie w alarmuj\u0105cy spos\u00f3b z sytuacjami i poczucie zagro\u017cenia, mog\u0105 wi\u0119c generowa\u0107 podstawowy poziom niepokoju, kt\u00f3ry s\u0142abo usposabia osob\u0119 do radzenia sobie z doznaniami nurkowania. W rzeczywisto\u015bci, obecno\u015b\u0107 nerwicy l\u0119kowej, zw\u0142aszcza przy z\u0142ym skompensowaniu, powinna by\u0107 co najmniej przej\u015bciowym powodem do zaniechania nurkowania i powinna z pewno\u015bci\u0105 sugerowa\u0107 konieczno\u015b\u0107 wzmocnienia tych mentalnych zdolno\u015bci, kt\u00f3re wymagane s\u0105 do radzenia sobie ze stanami emocjonalnymi i mentalnymi, nawet przez specyficzny trening. <\/p>\n
Mechanizm ten zwany jest l\u0119kiem antycypacyjnym<\/strong><\/span>, i prowadzi ludzi do pr\u00f3by kontrolowania poziomu ich strachu, kt\u00f3ry przez to ulega zwi\u0119kszeniu, poniewa\u017c osoba po prostu z czasem przywo\u0142uje, wzmacnia i rozszerza swoje reakcje, b\u0119d\u0105c przestraszona tym, w czym one upewniaj\u0105, przez to generuj\u0105c patogeniczn\u0105 p\u0119tl\u0119 sprz\u0119\u017cenia zwrotnego.<\/strong><\/span> <\/strong><\/p>\n
Metody takie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c u\u017cyteczne przy atakach zespo\u0142u stresu pourazowego PTSD (Post Traumatic Stress Disorder) (11) lub zaburze\u0144 adaptacyjnych. (12). Stany te mog\u0105 powsta\u0107 w nast\u0119pstwie r\u00f3\u017cnej natury nieprzyjemnych lub stresuj\u0105cych dozna\u0144 nurkowych opisanych w Diagnostycznym i statystycznym podr\u0119czniku zaburze\u0144 mentalnych (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) (13) (DSM IV TR), kt\u00f3ry wymienia i definiuje zaburzenia wed\u0142ug kryteri\u00f3w przyj\u0119tych przez mi\u0119dzynarodow\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 klinicyst\u00f3w.
<\/p>\n
Pacjentem by\u0142 25-letni m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry w czasie stresuj\u0105cego zdarzenia pracowa\u0142 jako podwodny przewodnik, kt\u00f3ry to zaw\u00f3d wykonywa\u0142 od dw\u00f3ch lat. M\u0119\u017cczyzna przyby\u0142 do mnie na konsultacje psychoterapeutyczne po oko\u0142o dw\u00f3ch latach znacz\u0105cych klinicznie problem\u00f3w, kt\u00f3re ci\u0119\u017cko dotkn\u0119\u0142y jego styl \u017cycia.
G\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142o uzyskanie poprawy jako\u015bci \u017cycia i zdrowia, mo\u017cliwo\u015b\u0107 ponownego poj\u0119cia nurkowania, nawet gdyby by\u0142o ono jedynie rekreacyjnym. Pierwsze objawy wyst\u0105pi\u0142y na pocz\u0105tku oko\u0142o 27-metrowego wynurzania, tu\u017c po opuszczeniu dna morskiego, wystarczaj\u0105co daleko aby znalaz\u0142o si\u0119 ono poza polem widzenia, podobnie jak powierzchnia. <\/p>\n
By\u0142 to czas, w kt\u00f3rym m\u0119\u017cczyzna poradzi\u0142 si\u0119 psychiatry, z kt\u00f3rym rozpocz\u0105\u0142 przebieg terapii farmakologicznej lekiem o nazwie Escitalopram w dawce 20 mg (14) dziennie, terapia trwa\u0142a nadal jeszcze po roku, w czasie konsultacji psychoterapeutycznej ze mn\u0105.
<\/p>\n
Do\u015bwiadczenie podwodnej paniki doprowadzi\u0142o do traumatycznego zdarzenia we wrogim \u015brodowisku niezgodnym z behawioralnymi reakcjami pacjenta i z wynik\u0142ym wra\u017ceniem zagro\u017cenia, na kt\u00f3re nurek wystawi\u0142 si\u0119 przez swoje w\u0142asne zachowanie<\/strong>.<\/p>\n
W wywiadzie bliskim<\/strong><\/span>, dotycz\u0105cym dni bezpo\u015brednio poprzedzaj\u0105cych nurkowanie, osoba musia\u0142a stawi\u0107 czo\u0142a bardzo wa\u017cnym konfliktom mi\u0119dzyludzkim, wyborem mi\u0119dzy ograniczeniem dzia\u0142a\u0144 i ryzykiem porzucenia.
Leczenie zaj\u0119\u0142o 15 sesji i by\u0142o przeprowadzane w ramach indywidualnej terapii poznawczo-behawioralnej. Po fazie oceny kontynuowali\u015bmy identyfikacj\u0119 zak\u0142\u00f3caj\u0105cych wspomnie\u0144 i ich odwra\u017cliwiania poprzez protok\u00f3\u0142 EMDR (16), czynno\u015b\u0107, kt\u00f3rej po\u015bwi\u0119cali\u015bmy oko\u0142o po\u0142ow\u0119 sesji. <\/p>\n
Pozosta\u0142e aspekty interwencji psychoterapeutycznej anga\u017cowa\u0142y zmian\u0119 sposobu radzenia sobie, wspieraj\u0105c osob\u0119 w u\u0142atwianiu sobie nauki bardziej odpowiednich strategii zajmowania si\u0119 nimi, zw\u0142aszcza zmiany ze strategii zapobiegania, na t\u0119 radzenia sobie ze stanem l\u0119kowym, gdy on ju\u017c zaistnieje. W ko\u0144cu, dwie sesje by\u0142y po\u015bwi\u0119cone czynno\u015bciom psychoedukacyjnym, rozpoznawaniu reakcji fizjologicznych na wysi\u0142ek oraz strach oraz rozpoznawaniu powi\u0105zanych konotacji emocjonalnych. <\/p>\n
M\u0119\u017cczyzna przedstawi\u0142 spo\u0142eczn\u0105 form\u0119 zachowa\u0144 i wielki poci\u0105g do w\u0142asnych zainteresowa\u0144, a unikanie nurkowania zanikn\u0119\u0142o, najpierw dzi\u0119ki stopniowemu zbli\u017ceniu si\u0119 pacjenta do ludzi zwi\u0105zanych z nurkowaniem, nast\u0119pnie przez odbycie trzech nurkowa\u0144, przeprowadzonych przed ko\u0144cem leczenia. Mo\u017cliwe by\u0142o r\u00f3wnie\u017c stopniowe zmniejszanie dawki lek\u00f3w zapisanych przez psychiatr\u0119, prowadz\u0105c do ich prawie zupe\u0142nego wyeliminowania.
<\/p>\n
Warto\u015b\u0107 zaanga\u017cowania dyscypliny, jak\u0105 jest psychologia, w zapobieganiu zagro\u017ceniom i radzeniu sobie ze stresem psychologicznym w po\u0142\u0105czeniu z do\u015bwiadczeniami nurkowymi obecnie uznaje si\u0119 za szeroko docenian\u0105.
U\u017cycie narz\u0119dzi i metod specyficznych dla profesji psychologicznej okazuje si\u0119 u\u017cyteczne przy udzielaniu nurkom pomocy w radzeniu sobie z nieprzyjemnymi chwilami i unikaniu konsekwencji, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na jako\u015b\u0107 \u017cycia i jego dobro. <\/p>\n
Alfieri, F., (2009), “Trauma psicologico e terapia” in Alert Diver, DAN Europe News 2009 (2) pp.28-32.
Aquilar, F., Del Castello, E., a cura di (1998), “Psicoterapia delle fobie e del panico”, Franco Angeli.
American Psychiatric Association, (2001), “Manuale diagnostico e statistico dei disturbi mentali”, quarta edizione, Milano, Masson.
Bara, B. G., a cura di (1996), “Manuale di psicoterapia cognitiva”, Torino, Bollati Boringhieri.
Capodieci S, (2001), “Ansia e panico nell’immersione subacquea” in Psychomedia – area Sport e Psiche (15 dicembre 2001) http:\/\/www.psychomedia.it\/pm\/grpind\/sport\/capox.htm
<\/a> Foa, E. B., Keane, T. M., Friedman, M. J., Cohen, J. A. (a cura di) (2009). “Effective Treatments for PTSD. Practice Guideliness from the International Society for Traumatic Stress Studies”. Guilford.
Gargiulo, M.L., (2002), “E’ impossibile che io stia male”, in Alert Diver, DAN Europe News 2002 (4) pp.24-26.
Gargiulo, M.L., (2003), “Conflitti e contenuti nelle attivit\u00e0 e nei vissuti dei subacquei”, in Psychomedia – area Sport e Psiche (12 dicembre 2003). http:\/\/www.psychomedia.it\/pm\/grpind\/sport\/gargiulo3.htm<\/a>
Gargiulo, M.L., (2003), “La paura che cos’\u00e8?”, in Alert Diver, DAN Europe News 2003 (4) pp.29-31.
Gargiulo M.L., (2011), “Paura, ansia e immersione”, in Mondo Sommerso, Editoriale Olimpia, 53 (3) pp.38-40.
Koltyn, K.F., & W.P. Morgan, (1997), “Influence of wet suit wear on anxiety responses to underwater exercise”, Undersea and Hyperbaric Medicine, 24, 23-28.
Liotti, G., (2001), – Le opere della coscienza, “Psicopatologia e psicoterapia nella prospettiva cognitivo-evoluzionista”, Raffaello Cortina Editore.
Morgan, W.P., (1995), “Anxiety and panic in recreational scuba divers”, Sports Medicine, 20, 1-25.
Nevo, B. and Breitstein, S., (1999), “Psychological and Behavioral Aspects of Diving”, San Pedro, CA, Best Publishing Company.
Venza, G., Capodieci, S., Gargiulo, M.L., Lo Verso, G., (2006), “Psicologia e Psicodinamica dell’immersione subacquea”, Franco Angeli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"