Jest powszechnie uznane, \u017ce najwa\u017cniejszymi czynnikami ryzyka zespo\u0142u zaburze\u0144 ci\u015bnieniowych (decompression illness – DCI) s\u0105 czas nurkowania i g\u0142\u0119boko\u015b\u0107. Nurkowie s\u0105 bardzo zainteresowani tym, jak inne czynniki, np. wysi\u0142ek i stan nawodnienia organizmu wp\u0142ywaj\u0105 na ryzyko DCI. Uwarunkowania wst\u0119pne opisuj\u0105 u\u017cycie fizjologicznej lub farmakologicznej stymulacji do zwi\u0119kszenie odporno\u015bci na konkretne urazy czy choroby. W tym artykule szukamy zrozumienia, czy s\u0105 dost\u0119pne pewne dzia\u0142ania uwarunkowuj\u0105ce wst\u0119pnie, kt\u00f3re nurkowie mog\u0105 u\u017cy\u0107 do zmniejszenia ryzyka DCI. Zapytali\u015bmy ekspert\u00f3w.<\/p>\n
Podstawow\u0105 rekomendacj\u0105 w zakresie wysi\u0142ku i nurkowania jest, aby nurkowie unikali intensywnego wysi\u0142ku przed, podczas i po nurkowaniu. Ale pojawiaj\u0105 si\u0119 sugestie, \u017ce pewne \u0107wiczenia mog\u0105 zmniejszy\u0107 ryzyko DCI. Jak mog\u0105 \u0107wiczenia zwi\u0119ksza\u0107 czy zmniejsza\u0107 ryzyko DCI i co zalecicie nurkom w tym temacie?<\/strong><\/strong><\/p>\n Constantino Balestra:<\/strong> Coraz wi\u0119cej badaczy wskazuje na korzy\u015bci z \u0107wicze\u0144 przed nurkowaniem. Mechanizm nie zosta\u0142 definitywnie okre\u015blony, ale wygl\u0105da na to, \u017ce chodzi o ruch. Korzy\u015bci wydaj\u0105 si\u0119 polega\u0107 na akcji serca, uk\u0142adu krwiono\u015bnego i systemu limfatycznego.<\/p>\n Michael Bennett:<\/strong> Zwi\u0105zek pomi\u0119dzy \u0107wiczeniami i nurkowaniem przybra\u0142 bardzo interesuj\u0105c\u0105 form\u0119 w ostatnich latach. Tradycyjny pogl\u0105d, \u017ce \u0107wiczenia przed nurkowaniem s\u0105 czynnikiem ryzyka DCI. Jest to zwi\u0105zane z potencjalnego zwi\u0119kszenia poboru azotu przez tkanki na skutek hiperdynamicznego kr\u0105\u017cenia. Ale ostatnie badania wskazuj\u0105, \u017ce ten pogl\u0105d mo\u017ce by\u0107 zbyt uproszczony. Zar\u00f3wno badania na zwierz\u0119tach jak i ludziach sugeruj\u0105, \u017ce pojedyncza kolejka umiarkowanych lub ci\u0119\u017ckich \u0107wicze\u0144 na dwie do 24 godzin przed symulowanym nurkowaniem mo\u017ce zredukowa\u0107 powstawanie p\u0119cherzyk\u00f3w (i prawdopodobnie ryzyko DCI). Nie jest jeszcze jasne, dlaczego tak si\u0119 dzieje, ale wydaje si\u0119, \u017ce powstawanie tlenku azotu (NO) podczas \u0107wiczenia mo\u017ce u\u0142atwia\u0107 eliminacj\u0119 j\u0105der, gdzie p\u0119cherzyki maj\u0105 tendencj\u0119 do powstawania lub w inny spos\u00f3b zmieniaj\u0105 kom\u00f3rki wy\u015bcie\u0142aj\u0105ce naczynia krwiono\u015bne (\u015br\u00f3db\u0142onek). Jest kilka alternatywnych hipotez i jest to obszar bardzo aktywnych bada\u0144. Na przyk\u0142ad Jean-Eric Blatteau i koledzy postulowali, \u017ce ofekt ochronny jest spowodowany umiarkowan\u0105 hipowolemi\u0105 (ubytkiem krwi). Obecnie osobi\u015bcie doradzam nurkom, \u017ce nie ma dowod\u00f3w, \u017ce \u0107wiczenia przed nurkowaniem s\u0105 szkodliwe, je\u015bli wykonywane s\u0105 do dw\u00f3ch godzin przed nurkowaniem. Ale nie zach\u0119cam ich aktywnie do podejmowania \u0107wicze\u0144.<\/p>\n Jest znacznie mniej kotrowersji na temat efekt\u00f3w \u0107wicze\u0144 podczas i po nurkowania na ryzyko DCI.<\/p>\n Wysi\u0142ek podczas nurkwoania zwi\u0119ksza pob\u00f3r azotu i jego dystrybucj\u0119 w tkankach i przez to jest okre\u015blany jako zwi\u0119kszaj\u0105cy ryzyko DCI. Natomiast \u0142agodne \u0107wiczenia podczas dekompresji s\u0105 okre\u015blane jako te, kt\u00f3re pomagaj\u0105 w odgazowaniu i zmniejszaj\u0105 ryzkyko DCI. Intensywny wysi\u0142ek po nurkowaniu jest niezalecany, bo mo\u017ce potencjalnie wywo\u0142ywa\u0107 powstawanie p\u0119cherzyk\u00f3w poprzez mechaniczn\u0105 stymulacj\u0119.<\/p>\n Alf Brubakk:<\/strong> Regularne \u0107wiczenia s\u0105 zalecane dla nurk\u00f3w. \u0106wiczenia aerobowe przed nurkowaniem b\u0119d\u0105 zmniejsza\u0142y formowanie si\u0119 p\u0119cherzyk\u00f3w. \u0106wiczenia po nurkowaniu mog\u0105 zwi\u0119kszy\u0107 lub zmniejszy\u0107 formowanie p\u0119cherzyk\u00f3w. Efekty b\u0119d\u0105 zale\u017ca\u0142y of og\u00f3lnego poziomu sprawno\u015bci. I p\u00f3ki co nie mamy do\u015b\u0107 wiedzy na ten temat, by m\u00f3c przedstawi\u0107 konkretn\u0105 propozycj\u0119.<\/p>\n Wi\u0119szko\u015b\u0107 ekspert\u00f3w zgadza si\u0119, \u017ce powa\u017cne odwodnienie organizmu mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 ryzyko DCI. Ale pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce \u0142agodne do \u015bredniego odwodnienia mo\u017ce zmniejszy\u0107 ryzyko DCI. Co o tym my\u015blicie i co b\u0119dziecie zalecali nurkom?<\/strong><\/p>\n Balestra:<\/strong> Jest pogl\u0105d, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce “normalny” poziom plazmy krwi, czy nawet umiarkowanie zredukowana jej ilo\u015b\u0107 mo\u017ce potencjalnie ograniczy\u0107 nasycenie azotem tkanek podczas nurkowania. To, co z tego nale\u017cy zapami\u0119ta\u0107 to to, \u017ce nie nale\u017cy zbyt gwa\u0142townie lub za bardzo zwi\u0119ksza\u0107 poziomu plazmy krwi, poniewa\u017c to zwi\u0119ksza wytwarzanie si\u0119 moczu nie wp\u0142ywa na nawodnienie tkanek. Moj\u0105 sugesti\u0105 jest wypi\u0107 szklank\u0119 wody co 15-20 minut aby pozwoli\u0107 tkankom nawodni\u0107 si\u0119, bez zwi\u0119kszania obj\u0119to\u015bci plazmy..<\/p>\n Bennett:<\/strong> Pewne opracowania badaj\u0105ce efekt wysi\u0142ku i ekspozycji na ciep\u0142o na ryzyko wyst\u0105pienia DCI mog\u0105 by\u0107 interpretowane jako sugestia, troch\u0119 paradoksalna, \u017ce \u0142agodne odwodnienie ma dzia\u0142anie ochronne. Jest to kosekwencja mo\u017cliwego mechanizmu, wg kt\u00f3rego te warunki powoduj\u0105 ochron\u0119 przed powstawaniem p\u0119cherzyk\u00f3w. Blatteau i wsp\u00f3\u0142pracownicy sugeruj\u0105, \u017ce umiarkowanie odwodnienie i zmniejszona obj\u0119to\u015b\u0107 krwi (hipowolemia) wywo\u0142ane przez \u0107wiczenia przed nurkwoaniem lub pobyt w saunie mog\u0105 zmniejszy\u0107 przep\u0142yw krwi z serca i ograniczy\u0107 dostarczanie azotu do tkanek. Jest kilka rywalizuj\u0105cych teorii, i nie znam \u017cadnych danych, kt\u00f3re by wspiera\u0142y t\u0119 konkretn\u0105 teori\u0119.<\/p>\n Ta sugestia jest w\u0142a\u015bciwie zaskakuj\u0105ca. Mimo, \u017ce ryzyko zwi\u0105zane z odwodnieniem nie zosta\u0142o jeszcze dobrze zdefiniowane, wszystko co wiemy wydaje si\u0119 sugerowa\u0107, \u017ce przyj\u0119cie p\u0142yn\u00f3w przed nurkowaniem jest raczej dobr\u0105 rzecz\u0105, a nie szkodliw\u0105. Na przyk\u0142ad w 2008 roku Gempp i wsp\u00f3\u0142pracownicy opublikowali badania, kt\u00f3ry konkluzj\u0105 by\u0142o: “doustne przyjmowanie p\u0142yn\u00f3w przed nurkowaniem zmniejsza p\u0119ch\u0119\u017cyki w krwioobiegu, przez co oferuj\u0105 relatywnie \u0142atwy \u015brodek zmniejszania ryzyka choroby dekompresyjnej”. W tym badaniu, wst\u0119pne nawodnienie w ilo\u015bci 1,3 litra mieszanki soli fizjologicznej i glukozy ograniczy\u0142o odwodnienie i przeciwdzia\u0142a\u0142o hipowolemii wywo\u0142ywanej przez nurkowanie ale nie zmieni\u0142o napi\u0119cia powierzchniowego plazmy krwi. Moj\u0105 rekomendacj\u0105 jest, \u017ce nurkownie powinni zapewni\u0107 sobie w\u0142a\u015bciew nawodnienie przed nurkowaniem i aktywnie starali sie unika\u0107 nurkowania je\u015bli s\u0105 odwodnieni.<\/p>\n Brubakk:<\/strong> Nie znam \u017cadnych danych, kt\u00f3re by to wspiera\u0142y. Ale nie my\u015bl\u0119, by teoria to mog\u0142a sugerowa\u0107. Osobi\u015bcie zalecam nurkom, by byli dobrze nawodnieni.<\/p>\n Pewni badacze proponowali przyjmowanie przed nurkowaniem antyoksydant\u00f3w, takich jak witamina C, inne od\u017cywki czy leki, takie jak nitrogliceryna, aby ograniczy\u0107 ryzyko DCI. Czy takie \u015brodki moga zmniejszy\u0107 ryzyko DCI?<\/strong><\/p>\n Balestra:<\/strong> Do\u015bwiadcznia pokazuj\u0105, \u017ce takie podej\u015bcie w rzaczywisto\u015bci nie wp\u0142ywa na formowanie p\u0119cherzyk\u00f3w, ale na funkcje \u015br\u00f3db\u0142onka. Po nurkwaniu, kiedy funkcje \u015br\u00f3db\u0142onka s\u0105 przej\u015bciowo upo\u015bledzone, antyoksydanty mog\u0105 przeciwdzia\u0142a\u0107 takiemu upo\u015bledzeniu, ale nie ma dowodu, \u017ce wytwarzanie p\u0119cherzyk\u00f3w mo\u017ce by\u0107 ograniczone przed te \u015brodki. Trwaj\u0105 badania na ten temat.<\/p>\n Bennett:<\/strong> Ostanio zaobserwowali\u015bmy zwi\u0119kszaj\u0105ce si\u0119 zainteresowanie modyfikacja funkcji \u015br\u00f3db\u0142onka przez substancje farmakologiczne. Generalnie, najwi\u0119ksze zainteresowanie towarzyszy \u015brodkom, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 ilo\u015b\u0107 tlenku azotu (NO) i wynikaj\u0105ce z tego efekt na obszary (prawdopodobnie w \u015br\u00f3db\u0142onku), gdzie powstaj\u0105 p\u0119cherzyki gazowe. Takie powstawanie p\u0119cherzyk\u00f3w mo\u017ce powodowa\u0107 uszkodzenie \u015br\u00f3db\u0142onka, i tworzy\u0107 przeszkody w naczyniach krwiono\u015bnych i aktywowa\u0107 kaskad\u0119 kagulacyjn\u0105 – zmiany, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 bezpo\u015brednio odpowiedzialne za kliniczny obraz DCI. Rzeczywi\u015bcie, mimo, \u017ce jest jeszcze do\u015b\u0107 wcze\u015bnie, s\u0105 pewne dowody eksperymentalne z bada\u0144 na zwierz\u0119tach i na ludziach, \u017ce przyj\u0119cie substancji wymienionych wcze\u015bniej mo\u017ce znacz\u0105co ograniczy\u0107 ryzyko DCI. Zasadniczo, donory tlenku azotu (takie jak nitrogliceryna) i antyoksydanty (jak witamina C) przeciwdzia\u0142aj\u0105 czynnikom utleniaj\u0105cym, kt\u00f3re sa powodem uszkodzenia \u015br\u00f3db\u0142onka i mog\u0105 by\u0107 powodem uraz\u00f3w wywo\u0142anych przez p\u0119cherzyki s\u0105 odpowiedzialne za tak rozleg\u0142e efekty u nurk\u00f3w.<\/p>\n To jest fascynuj\u0105cy obszar do bada\u0144 i mo\u017ce ju\u017c wkr\u00f3tce otrzymamy jakie\u015b definitywne zalecenia dla nurk\u00f3w. W tym momencie jednak powinni\u015bmy podchodzi\u0107 do tematu z ostro\u017cno\u015bci\u0105. Wiele z tych czynnik\u00f3w ma szerokie spektrum dzia\u0142ania – niekt\u00f3re z efekt\u00f3w ich u\u017cycia mog\u0105 by\u0107 bardziej szkodliwe ni\u017c dobroczynne. – a p\u00f3ki co nie mamy praktycznych dowod\u00f3w, \u017ce mo\u017cna zapobiec klinicznej postaci DCI przy pomocy tych \u015brodk\u00f3w.<\/p>\n Brubakk:<\/strong> Antyoksydanty wydaj\u0105 si\u0119 redukowa\u0107 powstawanie p\u0119cherzyk\u00f3w. Mo\u017ce by\u0107 te\u017c tak, \u017ce antyoksydanty redukuj\u0105 odpowied\u017a zapaln\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce gra\u0107 rol\u0119 w DCI. Jest to obszar, kt\u00f3ry wymaga dalszych bada\u0144, ale ju\u017c teraz wydaje si\u0119 by\u0107 bardzo obiecuj\u0105cy. A chwili obecnej wiemy zbyt ma\u0142o na temat efekt\u00f3w antyoksydant\u00f3w na zdrowych ludzi.<\/p>\n Rune Djurhuus:<\/strong> Tlenek azotu (NO) jest ma\u0142\u0105 moleku\u0142\u0105 sygnalizacyjn\u0105, kt\u00f3ra powoduje relaksacj\u0119 i rozszerzenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych, Badania na zwierz\u0119tach wskazuj\u0105, \u017ce podawanie substancji farmakologicznych, (na przyk\u0142ad nitrogliceryny), kt\u00f3ra wydziela NO do krwi mo\u017ce redukowa\u0107 formowanie si\u0119 p\u0119cherzyk\u00f3w i zwi\u0119kszy\u0107 prze\u017cycie po dekompresji. Odwrotnie, hamuj\u0105c enzymy syntazy tlenku azotu (NOS), kt\u00f3re generuj\u0105 NO w warstwie \u015br\u00f3db\u0142onka wy\u015bcie\u0142aj\u0105cej wn\u0119trze naczy\u0144 krwiono\u015bnych znacz\u0105co zwi\u0119ksza symptomy DCI. Co wi\u0119cej, \u0107wiczenia fizyczne r\u00f3wnie\u017c s\u0105 stymuluj\u0105ce generowanie NO w \u015br\u00f3db\u0142onku. Przewa\u017caj\u0105c\u0105 hipotez\u0105 jest to, \u017ce tworzenie tlenku azotu (NO) gra znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w ochronie sytemu naczyniowego przeciwko niekorzystnym efektom formowanie si\u0119 p\u0119cherzyk\u00f3w podczac dekompresji.<\/p>\n Nurkowanie zazwyczaj wi\u0105\u017ce si\u0119 z podwy\u017cszonym ci\u015bnieniem parcjalnym tlenu. Ostatnio wykazali\u015bmy, \u017ce takie \u015brodowisko hiperoxyjne nie ma efektu na zdolno\u015b\u0107 NOS do wytwarzania NO w izolowanej kom\u00f3rce ludzkiego \u015br\u00f3db\u0142onka. Tym niemniej enzym w normalnym funkcjonowaniu jest zale\u017cny od wielu innych czynnik\u00f3w. W szczeg\u00f3lno\u015bci jest podatny na tetrahydrobiopteryn (BH4). Ten zwi\u0105zek mo\u017ce \u0142atwo ulec utlenieniu, a forma utleniona nie wspiera syntezy NO. Wystawiaj\u0105c kom\u00f3rk\u0119 ludzkiego \u015br\u00f3db\u0142onka na \u015brodowisko hiperoksyjne (oko\u0142o trzy razy wi\u0119ksze ci\u015bnienie parcjalne tlenu ni\u017c normalnie) wywo\u0142ani spadek koncentracji BH4 o oko\u0142o 50%. W konsekwencji ekspozycja na \u015brodowisko hiperoksyjne podczas nurkowania mo\u017ce oznacza\u0107 spadek poziomu BH4 , kt\u00f3re oznacza ograniczenie tworzenie NO przez NOS i potencjalnie zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko DCI. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce te rezultaty uzyskano z modelu eksperymentalnego, ale je\u015bli ten mechanizm mo\u017ce by\u0107 wyja\u015bniony i zweryfikowany na zwi\u0119rzetach (a najlepiej na ludziach), mo\u017cna pomy\u015ble\u0107 o przeciwdzia\u0142aniu. Te przeciwdzia\u0142ania mog\u0105 obejmowa\u0107 zwalczanie efekt\u00f3w hiperoksji przez dodatkow\u0105 poda\u017c BH4 lub podanie antyoksydant\u00f3w, jak witamina C, kt\u00f3ra pomog\u0142a utrzyma\u0107 poziom BH4 w modelu eksperymentalnym. W miar\u0119 post\u0119pu bada\u0144 inne czynniki mog\u0105 okaza\u0107 sie by\u0107 bardziej istotne.<\/p>\n Kilka innych czynnik\u00f3w, jak na przyk\u0142ad poddanie wibracji ca\u0142ego cia\u0142a przed nurkowaniem, wst\u0119pne oddychanie tlenem , nurkowania “rozgrzewkowe” czy sauna przed nurkowaniem s\u0105 proponowane jako dzia\u0142ania ograniczaj\u0105ce ryzyko DCI. Czy jakiekolwiek praktyczne zastosowania pojawi\u0142y si\u0119 z tych propozycji?<\/strong><\/p>\n Balestra:<\/strong> Te techniki uwarunkowa\u0144 wst\u0119pnych s\u0105 wprost zwi\u0105zane z umiarkowan\u0105 aktywno\u015bci\u0105 kr\u0105\u017ceniow\u0105 (sauna) lub limfatyczn\u0105 (wibracja ca\u0142ego cia\u0142a, wst\u0119pne oddychanie tlenem). W pewnych przypadkach wst\u0119pne oddychanie tlenem by\u0142o wykonywane zbyt d\u0142ugo przed nurkowaniem, aby jakikolwiek efekt od-azotowania m\u00f3g\u0142 by\u0107 brany pod uwag\u0119. Wszystkie te techniki zdaj\u0105 si\u0119 by\u0107 bardziej zwi\u0105zane z umiarkowanym ograniczeniem ilo\u015bci j\u0105der p\u0119cherzyk\u00f3w ni\u017c z de-azotowaniem<\/p>\n Bennett:<\/strong> Wszystkie te proponowane \u015brodki tworz\u0105 pr\u00f3b\u0119 zmniejszenia ryzyka DCI poprzez uwarunkowanie wst\u0119pne przeciwko powstawaniu p\u0119cherzyk\u00f3w. Jedynym powszechnie stosowanym dla nurk\u00f31)w mo\u017ce by\u0107 nurkowanie rozgrzewkowe, podczas kt\u00f3rego nurek podejmuj\u0105cy wymagaj\u0105ce nurkowanie (zazwyczaj g\u0142\u0119bokie) wykonuje seri\u0119 nurkowa\u0144 o zwi\u0119kszaj\u0105cej si\u0119 g\u0142\u0119boko\u015bci wraz ze zbli\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 dat\u0105 zaplanowanego najg\u0142\u0119bszego nurkowania. Podczas gdy mamy ma\u0142o dowod\u00f3w za lub przeciw prawdziwemu uwarunkowaniu w takim podej\u015bci, jest kilka dobrych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych nurkowania rozgrzewkowe mog\u0105 by\u0107 u\u017cyteczne. Chodzi tu o zaznajomienie si\u0119 ze sprz\u0119tem i warunkami w morzu, sprawdzenie sprz\u0119tu w ma\u0142o stresuj\u0105cym \u015brodowisku i powt\u00f3rzenie dobrych praktyk nurkowania.<\/p>\n S\u0105 podejmowane wysi\u0142ki, zw\u0142aszcza w Europie, aby oszacowa\u0107 rol\u0119 r\u00f3\u017cnych strategii uwarunkowania, w\u0142\u0105czaj\u0105c te wymienione powy\u017cej. Na przyk\u0142ad Blatteu i wsp\u00f3\u0142pracownicy, zg\u0142osili, \u017ce sauna przed nurkowaniem redukuje ilo\u015b\u0107 p\u0119cherzyk\u00f3w po symulowanym nurkowaniu przez ludzi ochotnik\u00f3w. Obecnie jest to jeszcze tylko teori\u0105 i nie znam p\u00f3ki co \u017cadnych praktycznych zastosowa\u0144 wynikaj\u0105cych z tych bada\u0144.<\/p>\n Brubakk: <\/strong>Nie pojawi\u0142y si\u0119 \u017cadne praktyczne zastosowania, ale dane sugeruj\u0105, \u017ce te techniki mog\u0105 redukowa\u0107 powstawanie p\u0119cherzyk\u00f3w.<\/p>\n Poznaj naszych ekspert\u00f3w<\/p>\n <\/strong>Costantino Balestra<\/strong>, Ph.D., jest wice prezesem dzia\u0142u bada\u0144 i edukacji w DAN Europe, dyrektorem regionalnym DAN Europe na Francj\u0119 i kraje beneluxu i wice prezesem Europejskiego Stowarzyszenia Podwodnego i Baromedycyny (European Underwater and Baromedical Society -EUBS). Jest r\u00f3wnie\u017c kierownikiem Laboratorium \u015arodowiska, Starzenia i Fizjologii Pracy (Environmental, Aging and Occupational Physiology Lab) w szkole wy\u017cszej Paul – Henri Spaak w Brukseli, Belgia. Jego g\u0142\u00f3wnumi obszarami bada\u0144 jest fizjologia \u015brodowisk ekstremalnych i sportu.<\/p>\n Michael Bennett<\/strong>, M.D., FANZCA, ANZCA Cert DHM, jest starszym specjalistom w szpitalu Ksi\u0119cia Wallii (Prince of Wales Hospital) i do\u017cywotnio profesorem medycyny hiperbarycznej na Uniwersytecie Nowj Po\u0142udniowej Walii w Sydney, Australia. Ma 17 lat do\u015bwiadcznenia w zdalnym zarz\u0105dzaniu pomoc\u0105 w wypadkach nurkowych na po\u0142udniowym Pacyfiku. Sw\u00f3j tytu\u0142 doktorski otrzyma\u0142 za prac\u0119 na temat nurkowania i meddycyny hiperbarycznej.<\/p>\n Alf O. Brubakk<\/strong>, M.D., jest profesorem fizjologi \u015brodowiska na Norweskim Uniwersytecie Nauki i Technologii (Norwegian University of Science and Technology) w Trondheim, Norwegia, Ma wykszta\u0142cenie w zakresie kardiologii i anestezjologii. Od ponad 20 lat zajmuje si\u0119 chorob\u0105 dekompresyjn\u0105. Studiuje r\u00f3wnie\u017c inne obszary fizjologii \u015brodowiska, w tym r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw zimna i przestrzeni kosmicznej.<\/p>\n Rune Djurhuus<\/strong>, Ph.D., jest gl\u00f3wnym naukowcem w zakresie biochemii i toksykologii w Norwegian Underwater Intervention w Bergen, Norwegia. Jego badania koncentruj\u0105 si\u0119 na chemicznych zanieczyszczeniach gazu oddechowego nurk\u00f3w (toksykologia hiperbaryczna) i kom\u00f3rkowe mechanizmy obronne zwi\u0105zane z urazami \u015br\u00f3db\u0142onka na skutek choroby dekompresyjnej.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jest powszechnie uznane, \u017ce najwa\u017cniejszymi czynnikami ryzyka zespo\u0142u zaburze\u0144 ci\u015bnieniowych (decompression illness – DCI) s\u0105 czas nurkowania i g\u0142\u0119boko\u015b\u0107. Nurkowie s\u0105 bardzo zainteresowani tym, jak…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11374708,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[388],"tags":[],"authors":[710],"class_list":["post-11386629","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly","authors-brian-harper-pl_pl"],"acf":[],"yoast_head":"\n