Starzenie si\u0119 populacji nurk\u00f3w i zwi\u0119kszona ilo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w \u015bmierci nurk\u00f3w zwi\u0105zana z problemami sercowymi u starszych nurk\u00f3w staje si\u0119 powodem troski dla \u015brodowiska nurk\u00f3w. W sprzyjaj\u0105cym \u015brodowisku nurkowanie jest \u015bwietn\u0105 form\u0105 rekreacji ruchowej, kt\u00f3r\u0105 wybiera wielu ludzi w \u017cyciu lub jako zaj\u0119cie na emeryturze.<\/p>\n
Wiek to nie jest choroba lub stan, kt\u00f3ry musi dyskwalifikowa\u0107 ludzi z nurkowania lub innych aktywno\u015bci fizycznych. Ale jest zwi\u0105zana z ograniczeniem zdolno\u015bci funkcjonalnej i zwi\u0119kszonego wyst\u0119powania chronicznych chor\u00f3b.Kryteria medycznej zdolno\u015b\u0107i do nurkowania zosta\u0142y zdefiniowane i s\u0105 u\u017cywane z pe\u0142nym zaufaniem od ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat. Natomiast je\u015bli chodzi o fizyczn\u0105 zdolno\u015b\u0107 do nurkowania, nie ma ju\u017c tak jednoznacznego podej\u015bcia. Nurkowie s\u0105 generalnie zach\u0119cani do oceny \u015brodowiska nurkowego przed ka\u017cdym nurkowaniem i unikania trudnych warunk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 stanowi\u0107 zbyt du\u017ce wyzwanie dla zdolno\u015bci fizycznych nurka.<\/p>\n
To podej\u015bcie zdaje si\u0119 dzia\u0142a\u0107 dla wi\u0119kszo\u015bci nurk\u00f3w. Wyj\u0105tkiem s\u0105 ci, kt\u00f3rzy staj\u0105 si\u0119 ofiarami \u015bmiertelnych wypadk\u00f3w. Starsi nurkowie s\u0105 bardziej nara\u017ceni na ryzyko \u015bmiertelnych wypadk\u00f3w. I najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 \u015bmierci starszych nurk\u00f3w jest nag\u0142y stan sercowy, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 uznany za nag\u0142\u0105 \u015bmier\u0107. W tym artykule b\u0119dziemy w skondensowanej formie omawia\u0107 epidemiologi\u0119 nag\u0142ej \u015bmierci serocej, zwi\u0105zanych z wiekiem zmian w systemie kr\u0105\u017cenia, specyficznych stresor\u00f3w w nurkowaniu i sposobu, w jaki mog\u0105 wi\u0105za\u0107 si\u0119 one z wypadkami nurkowanu i co mog\u0105 nurkowie robi\u0107, aby zmniejszy\u0107 ryzyko.<\/p>\n
Nag\u0142a \u015bmier\u0107 sercowa<\/strong><\/p>\n Nag\u0142a \u015bmier\u0107 sercowa opisuje nie spodziewan\u0105 naturaln\u0105 \u015bmier\u0107 z przyczyn sercowych w kr\u00f3tkim okresie czasu (generalnie w ci\u0105gu godziny od wyst\u0105pienia symptom\u00f3w) osoby bez wcze\u015bniejszych stan\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby spowodowa\u0107 \u015bmier\u0107. Taka nag\u0142a \u015bmier\u0107 jest cz\u0119sto wywo\u0142ywana przez arytmi\u0119, ale poniew\u0105 40% przypadk\u00f3w nag\u0142ej \u015bmierci dotyka os\u00f3b samotnych, nie mo\u017cna tego stwierdzi\u0107 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105.<\/p>\n Nag\u0142a \u015bmier\u0107 sercowa mo\u017ce by\u0107 poprzedzona niespecyficznymi symptomami, takimi jak b\u00f3l w klatce piersiowej (wskazuj\u0105c na niedokrwienie), palpitacje (arytmie) lub problemy z oddychaniem (wskazuj\u0105c na zastoinow\u0105 niewydolno\u015b\u0107 serca). W przypadku niedokrwienia lub zastoinowej niewydolno\u015bci serca, mi\u0119sie\u0144 sercowy staje si\u0119 niewydolny, a w przypadku arytmii gubi si\u0119 synchronizacja i czas skr\u00f3cz\u00f3w serca. Obydwa przypadki skutkuj\u0105 niemo\u017cliwo\u015bci\u0105 utrzymania kr\u0105\u017cenia, utrat\u0105 przytomno\u015bci i, po kilku minutach po zatrzymaniu kr\u0105\u017cenia, \u015bmierci\u0105.<\/p>\n Nag\u0142a \u015bmier\u0107 sercowa wyst\u0119puje rocznie w jednym przypadku na tysi\u0105c doros\u0142ych w Stanach Zjednoczonych, co przek\u0142ada si\u0119 na ponad 300 tysi\u0119cy zgon\u00f3w ka\u017cdego roki. Ryzyko nag\u0142ej \u015bmierci sercowej u doros\u0142ych ro\u015bnie nawet sze\u015bciokrotnie z wiekiem i jest takie jak ryzyko niedokrwiennej choroby serca. Ryzyko jest wi\u0119ksze w przypadku ludzi ze strukturaln\u0105 chorob\u0105 serca, ale w 50% przypadk\u00f3w nag\u0142ej \u015bmierci sercowej osoby nie by\u0142y \u015bwiadome choroby serca, a w 20% nie stwierdzono podczas autopsji \u017cadnych zmian strukturalnych uk\u0142ady kr\u0105\u017ceniowo-naczyniowego. Nurkowie z symptomami choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia powinni zosta\u0107 przebadani przez kardiologa i lekarza wyszkolonego w zakresie medycyny nurkowej, aby oceni\u0107 ich zdolno\u015b\u0107 do nurkowania. U os\u00f3b bez symptom\u00f3w, ryzyko nag\u0142ej \u015bmierci sercowej mo\u017ce by\u0107 zwi\u0119kszone przez znane czynniki ryzyka kr\u0105\u017ceniowo-naczyniowego, takie jak palenie, wysokie ci\u015bnienie krwi, wysoki poziom cholesterolu, cukrzyc\u0119, brak \u0107wicze\u0144 lub nadwag\u0119. W przypadku os\u00f3b pal\u0105cych ryzyko nag\u0142ej \u015bmierci sercowej wzrasta dwu i p\u00f3\u0142krotnie w por\u00f3wnaniu z osobami niepal\u0105cymi.<\/p>\n Efekt „zdrowego” starznia si\u0119 na uk\u0142ad kr\u0105\u017ceniowo-naczyniowy<\/strong><\/p>\n Wszyscy wiemy, \u017ce zesp\u00f3\u0142 m\u0142odych doros\u0142ych zazwyczaj prze\u015bcignie i wygra z zespo\u0142em z\u0142o\u017conym z doros\u0142ych w \u015brednim wieku. Osoby maj\u0105ce 30 lat lub wi\u0119cej ju\u017c stwierdzaj\u0105 spadek ich zdolno\u015bci do utrzymywania wysokiego poziomu obci\u0105\u017cenia \u0107wiczeniami przez d\u0142u\u017cszy czas. Spadek zdolno\u015bci do wykonywania \u0107wicze\u0144 w przypadku „zdrowego” starzenia si\u0119 mo\u017ce by\u0107 spowolniony przez regularne \u0107wiczenia, ale nie mo\u017cna go ca\u0142kowicie wyeliminowa\u0107. Spadek zdolno\u015bci fizycznych jest spowodowany os\u0142abieniem funkcji ca\u0142ego organizmu, ale my skupimy si\u0119 na sercu.<\/p>\n Serce ma naturalny rozrusznik, kt\u00f3ry kontroluje cz\u0119stotliwo\u015bc uderze\u0144 i system \u015bcie\u017cek, kt\u00f3re przekazuj\u0105 sygna\u0142y do kom\u00f3rek mi\u0119\u015bniowych serca. Z czasem, ten o\u015brodek traci cz\u0119\u015b\u0107 swoich kom\u00f3rek i \u015bcie\u017cki przewodzenia mog\u0105 ulec uszkodzeniu. Te zmiany mog\u0105 spowodowa\u0107 zwolnienie rytmu serca w spoczynku i podatno\u015b\u0107 na nienormalne rytmy, jak migotanie przedsionk\u00f3w.<\/p>\n Z wiekiem wszystkie struktury serca staj\u0105 si\u0119 bardziej sztywne. Mi\u0119sie\u0144 lewej komory staje si\u0119 grubszy i serce mo\u017ce si\u0119 powi\u0119kszy\u0107, przy czym zmniejsza si\u0119 obj\u0119to\u015b\u0107 lewej komory. Serce mo\u017c\u0119 nape\u0142nia\u0107 si\u0119 wolniej, wolniej opr\u00f3\u017cnia\u0107 i przez to wpuszcza\u0107 w obieg mniej krwi (zmniejsza si\u0119 rzut serca).Zwi\u0119kszenie cz\u0119stotliwo\u015bci pracy serca i przep\u0142ywu w odpowiedzi na aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 r\u00f3wnie\u017c nast\u0119puje wolniej, jak r\u00f3wnie\u017c zmniejsza si\u0119 maksimum wydajno\u015bci (zobacz tabel\u0119). Zmiejszenie maksymalnej cz\u0119stotliwo\u015bci pracy serca wydaje si\u0119 by\u0107 zwi\u0105zana z wiekiem, co jest bardziej widoczne w przypadku os\u00f3b nieaktywnych i tych z ujawnionymi chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017ceniowo-naczyniowego.<\/p>\n Autonomiczny system nerowy r\u00f3wnie\u017c zmienia si\u0119 z wiekiem. Normalnie, w przywsp\u00f3\u0142czulnym uk\u0142adzie zaszyta jest podstawowa cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 pracy serca w spoczynku. A uk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czulny wp\u0142ywa na prac\u0119 serca w przewidywaniu i w odpowiedzi na aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105. Uk\u0142ad ten stymuluje i proporcjonalnie zwi\u0119ksza przep\u0142yw krwi aby odpowiada\u0142a zapotrzebowaniu wywo\u0142anemu przed\u0142u\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 aktywno\u015bci\u0105. Ci\u0105g\u0142e dopasowanie pomi\u0119dzy systemami przywsp\u00f3\u0142czulnym i wsp\u00f3\u0142czulnym wywo\u0142uje zmiany rytmu serca widoczne ka\u017cdym uderzeniu serca. Jest to oznaka zdrowego systemu kontroluj\u0105cego serce. Z wiekiem wp\u0142yw uk\u0142adu przywsp\u00f3\u0142czulnego zmniejsza si\u0119. Uk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czulny zwi\u0119ksza sw\u00f3j wp\u0142yw, co jest widoczne r\u00f3wnie\u017c w spoczynku. Zanika zmienno\u015b\u0107 rytm\u00f3w serca, przez co serce staje si\u0119 bardziej podatne na zaburzenia. Niska zmienno\u015b\u0107 rytm\u00f3w serca i zwi\u0119kszona spoczynkowa cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 (zwi\u0105zana z brakiem wp\u0142ywu uk\u0142adu przywsp\u00f3\u0142czulnego) niezale\u017cnie zwi\u0119ksza ryzyko nag\u0142ej \u015bmierci sercowej ponad dwu i p\u00f3\u0142krotnie.<\/p>\n Efekty nurkowania na system kr\u0105\u017ceniowo-naczyniowy<\/strong><\/p>\n Nurkowanie wystawia cia\u0142a nurk\u00f3w na r\u00f3\u017cne stresory, kt\u00f3re niezale\u017cnie wp\u0142ywaj\u0105 na funkcje kr\u0105\u017ceniowo-naczyniowe. G\u0142\u00f3wnymi stresorami jest zanurzenie, wystawienie na zimno, zwi\u0119kszone ci\u015bnienie parcjalne tlenu i zwi\u0119kszone obci\u0105\u017cenie przy oddychaniu.<\/p>\n Po\u0142\u0105czony efekt tych stresor\u00f3w powoduje znacz\u0105ce zwi\u0119kszenie obj\u0119to\u015bci krwi w naczyniach krwiono\u015bnych klatki piersiowej i serca. Nast\u0119puje rozci\u0105gni\u0119cie \u015bcian serca i du\u017cych naczy\u0144 krwiono\u015bnych. Ci\u015bnienie w prawym przedsionku i ci\u015bnienie krwi troch\u0119 si\u0119 zwi\u0119ksza – bardziej w zimniej wodzie. Serce musi pracowa\u0107 ci\u0119\u017cej by utrzyma\u0107 kr\u0105\u017cenie. Te czynniki wp\u0142ywaj\u0105 na r\u00f3\u017cne arytmie, od bradykardii (zbyt wolny rytm serca) wynikaj\u0105cych z zimna to tachykardii (zbyt szybkiej pracy serca) spowodowanej przez sercowe i neuroendokrynnych odpowiedziach na stres. Starsi ludzie, szczeg\u00f3lnie ci ze strukturalnymi zmianami uk\u0142adu kr\u0105\u017ceniowo-naczyniowego lub os\u0142abieniem jego funkcji, s\u0105 bardzie obci\u0105\u017ceni ryzykiem niekorzystnych reakcji na te czynniki stresu.<\/p>\n Nurkowanie wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na autonomiczny system nerwowy. U zdrowych os\u00f3b nurkowanie zwi\u0119ksza efekty uk\u0142ady przywsp\u00f3\u0142czulnego na serce i zachowana jest zmienno\u015b\u0107 rytmu serca. Nurkowanie, kt\u00f3re jest widziane jako stresuj\u0105ce kieruje punkt r\u00f3wnowagi autonomicznego uk\u0142adu nerwowego w innym kierunku. Efekt uk\u0142adu wsp\u00f3\u0142czulnego bierze g\u00f3r\u0119 i zwi\u0119ksza rytm pracy serca, zmniejsza zmienno\u015b\u0107 rytmu serca i zwi\u0119ksza ryzyko arytmii.<\/p>\n Mimo, \u017ce nurkowanie jest postrzegane jako form\u0119 rekreacji, poziom wysi\u0142ku mo\u017ce czasami przekroczy\u0107 fizyczne zdolno\u015bci nurk\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 ograniczenia funkcji jak r\u00f3wnie\u017c zdrowych, ale starszych nurk\u00f3w. W warunkach niewa\u017cko\u015bci w zanurzeniu, praca mi\u0119\u015bni jest mniej obci\u0105\u017caj\u0105ca i nurkowie \u0142atwo mog\u0105 doprowadzi\u0107 si\u0119 do limit\u00f3w zdolno\u015bci swojego uk\u0142adu kr\u0105\u017ceniowo-naczyniowego. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nurk\u00f3w uzna p\u0142yni\u0119cie pod pr\u0105d o szybko\u015bci p\u00f3\u0142 w\u0119z\u0142a za wyzwanie. Rytm serca zmierzony u wyszkolonych nurk\u00f3w wojskowych podczas p\u0142ytkiego p\u0142yni\u0119cia wzr\u00f3s\u0142 do 101 uderze\u0144 na minut\u0119 przy p\u0142yni\u0119ciu pod pr\u0105d szybko\u015bci 0,6 w\u0119z\u0142a do do oko\u0142o 141 uderze\u0144 na minut\u0119 dla pr\u0105du o szybko\u015bci 1,2 w\u0119z\u0142a. Dla wielu nurk\u00f3w to b\u0119dzie przekracza\u0142o ich poziom ci\u0105g\u0142ego wysi\u0142ku (kt\u00f3ry uznawany jest za mniej ni\u017c 80% maksymalnej cz\u0119sto\u015bci uderze\u0144 serca). Co wi\u0119cej, nurkowie, kt\u00f3rzy nie \u0107wicz\u0105 regularnie i nie poprawiaj\u0105 swojej techniki p\u0142ywania pod wod\u0105 z p\u0142etwami, czy nie zadbaj\u0105 o odpowiednie rozmieszczenie sprz\u0119tu lub o odpowiedni\u0105 p\u0142ywalno\u015b\u0107, prawdopodobnie jeszcze szybciej osi\u0105gn\u0105 maksymaln\u0105 cz\u0119sto\u015b\u0107 rytmu serca p\u0142yn\u0105c jeszcze wolnie. Cz\u0119\u015b\u0107 osi\u0105gnie sw\u00f3j limit pr\u00f3buj\u0105c po prostu unosi\u0107 si\u0119 na wodzie.<\/p>\n Jakie jest ryzyko?<\/strong><\/p>\n Statystyki wypadk\u00f3w nurkowych wskazuj\u0105, \u017ce co najmniej jedna trzecia wszystkich wypadk\u00f3w \u015bmiertelnych jest zwi\u0105zana z nag\u0142ym stanem sercowym. Ryzyko \u015bmierci zwi\u0105zanej z sercem w przypadku nurk\u00f3w jest wprost zwi\u0105zana z wiekiem. Nurkowie w wieku ponad 50 lat maj\u0105 10 razy wi\u0119ksze ryzyko ni\u017c nurkowie poni\u017ce tego wieku. Gdy pewne zdarzenia z podejrzeniem stanu sercowego mog\u0105 by\u0107 sprowokowane przez specyficzne efekty nurkowania, inne w og\u00f3le nie b\u0119d\u0105 zwi\u0105zane z nurkowaniem, jak przypadki nag\u0142ej \u015bmierci sercowej podczas p\u0142ywania, sport\u00f3w l\u0105dowych, czy podczas odpoczynku lub w czasie snu.<\/p>\n Ostry zawa\u0142 mi\u0119\u015bnia sercowego (atak serca) w wyniku wysi\u0142ku podczas p\u0142yni\u0119cia pod pr\u0105d, fale czy w wyniku nadmiernej ujemnej p\u0142ywalno\u015bci jest prawdopodobnie ca\u0142kiem powszechny w\u015br\u00f3d wypadk\u00f3w \u015bmiertelnych wywo\u0142anych nurkowaniem. Jest spowodowany niedostatecznym dop\u0142ywem krwi do mi\u0119\u015bnia sercowego. Wyst\u0119puje to najcz\u0119\u015bciej u nurkuj\u0105cych m\u0119\u017cczyzn w \u015brednim wieku, nie\u015bwiadomych wie\u0144cowej choroby serca.<\/p>\n Nale\u017cy te\u017c spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce nurkowanie mo\u017ce spowodowa\u0107 ostr\u0105 arytmi\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce skutkowa\u0107 nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105. Arytmia jest najbardziej prawdopodobn\u0105 przyczyn\u0105 \u015bmierci starszych nurk\u00f3w. Dr Carl Edmonds opisuje to, i dane DAN potwierdzaj\u0105, „ofiara cz\u0119sto wydaje si\u0119 by\u0107 spokojna tu\u017c przed jej zapa\u015bci\u0105. Niekt\u00f3rzy s\u0105 niezwykle zm\u0119czeni lub odpoczywaj\u0105, wcze\u015bniej b\u0119d\u0105c holowanymi, co sugeruje pewien stopie\u0144 wyczerpania. Niekt\u00f3rzy zachowywali si\u0119 jakby nie czuli si\u0119 dobrze przed zapa\u015bci\u0105. Inni skar\u017cyli si\u0119 na trudno\u015bci w oddychaniu na kilka sekund przed utrat\u0105 przytomno\u015bci, a ci pod wod\u0105 sygnalizowali \u017ce potrzebowali powietrza od partnera, ale odmawiali przyj\u0119cia oferowanego automatu. Wyt\u0142umaczeniem duszno\u015bci mo\u017ce by\u0107 psychogeniczna hiperwentylacja, wywo\u0142ana przez uk\u0142ad autonomiczny stymulacja wentylacji lub obrz\u0119k p\u0142uc – to ostatnie b\u0119dzie wykazane podczas autopsji. We wszystkich przypadkach by\u0142 dost\u0119pny odpowiedni zapas powietrza, co sugeruje, \u017c\u0119 nie jest to problem ze sprz\u0119tem. Niekt\u00f3re ofiary traci\u0142y przytomno\u015b\u0107 bez sygnalizowania problemu partnerowi, a inni prosili o pomoc w spokojny spos\u00f3b.”<\/p>\n Nag\u0142a \u015bmier\u0107 sercowa wyst\u0119puje z por\u00f3wnywaln\u0105 cz\u0119sto\u015bci\u0105 i z niemal tak\u0105 sam\u0105 zale\u017cno\u015bci\u0105 od wieku w przypadku nurk\u00f3w i w ca\u0142ej populacji. Ale jest zale\u017cno\u015b\u0107 przyczynowa pomi\u0119dzy nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105 sercow\u0105 a nurkowaniem i nie wolno tego pomija\u0107. Przypadki nag\u0142ej \u015bmierci sercowej bez oczywistej przyczyny zewn\u0119trznej s\u0105 bardziej powszechne u starszych nurk\u00f3w. Badania medyczne w tych przypadkach odkrywaj\u0105 objawy choroby serca a nie identyfikuj\u0105 specyficzne wydarzenie, kt\u00f3re spowodowa\u0142o nag\u0142\u0105 \u015bmier\u0107 sercow\u0105. Wyniki tych wypadk\u00f3w mog\u0105 nie by\u0107 specjalnie r\u00f3\u017cne od przydatk\u00f3w nag\u0142ej \u015bmierci sercowej w og\u00f3lnej populacji, z tym, \u017ce nurk\u00f3w nie da si\u0119 resuscytowa\u0107 w wodzie. Najlepsz\u0105 metod\u0105 unikania nag\u0142ej \u015bmierci sercowej jest zapobieganie chorobom serca i utrzymywanie odpowiedniej kondycji fizycznej mimo wieku.<\/p>\n