Ocena podstawowych oznak \u017cycia jest kluczowym elementem dobrej pierwszej pomocy. Obejmuje dokonanie serii prostych pomiarów, które dostarcz\u0105 informacji na temat funkcjonowania organizmu cz\u0142owieka. Te pomiary mog\u0105 pomóc oceni\u0107 jak chory jest pacjent lub jak powa\u017cnemu uleg\u0142 urazowi. A je\u015bli ponowi si\u0119 te pomiary po jakim\u015b czasie, mo\u017cna uzyska\u0107 informacj\u0119, czy jego stan si\u0119 poprawia czy nie. Wprawdzie pe\u0142ne znaczenie tych pomiarów mo\u017ce umkn\u0105\u0107 ratownikowi z przypadku, ale starannie zapisane wyniki pomiarów mog\u0105 by\u0107 bardzo pomocne personelowi medycznemu, który przejmie opiek\u0119 nad poszkodowan\u0105 osob\u0105.<\/p>\n
Oznaki \u017cycia mog\u0105 by\u0107 pomocne ratownikom z ograniczonym szkoleniem medycznym. Je\u015bli parametry \u017cyciowe s\u0105 poza normalnym zakresem, oznacza to, \u017ce poszkodowany potrzebuje jakiego\u015b leczenia lub potrzebna jest ewakuacja medyczna do miejsca, gdzie mo\u017cna b\u0119dzie udzieli\u0107 mu w\u0142a\u015bciwej pomocy. Na przyk\u0142ad niepokój, przyspieszone bicie serca i przyspieszone oddychanie , blada, zimna i lepka skóra mog\u0105 wskazywa\u0107 na szok, sytuacj\u0119, która stanowi potencjalnie zagro\u017cenie \u017cycia. Post\u0119powanie w przypadku szoku jest \u0142atwe do przeprowadzenia w pierwszej pomocy, ale mo\u017cna przeoczy\u0107 jego objawy je\u015bli nie monitoruje si\u0119 stanu pacjenta. Je\u015bli parametry \u017cyciowe poszkodowanego coraz bardziej odbiegaj\u0105 od normy, to mo\u017ce oznacza\u0107 bardzo piln\u0105 potrzeb\u0119 ewakuacji.<\/p>\n
<\/p>\n
Czas<\/span><\/strong> <\/p>\n Poziom reakcji<\/span><\/strong> Odpowiedzi na te pytania pozwol\u0105 ci oceni\u0107 to czy poszkodowany orientuje si\u0119 do co swojej osoby, miejsca, czasu i tego co si\u0119 sta\u0142o. Je\u015bli pacjent mo\u017ce odpowiedzie\u0107 na te cztery pytania w\u0142a\u015bciwie, mamy do czynienia z osob\u0105 „przytomn\u0105 i zorientowan\u0105 co do siebie, miejsca, czasu i wydarze\u0144” lub jak to czasami zapisuj\u0105 ratownicy, A+Ox4 (czyta si\u0119 to jako „A i O razy cztery”). Oprócz takiej oceny reakcji warto te\u017c dopisa\u0107 okre\u015blenie jej w sposób jako\u015bciowy. Pomocne tu mog\u0105 by\u0107 s\u0142owa takie jak „rozdra\u017cniony”, „niespokojny” lub „wojowniczy”. Mog\u0105 one krótko opisa\u0107 stan umys\u0142owy pacjenta.<\/p>\n W przypadku, gdy osoba poszkodowana jest przytomna i mo\u017ce odpowiada\u0107 na pytania, ale nie zna odpowiedzi na nie, mo\u017cna tak\u0105 osob\u0119 okre\u015bli\u0107 jako przytomn\u0105 i zdezorientowan\u0105.<\/p>\n Powszechnie u\u017cywan\u0105 skal\u0105 opisuj\u0105c\u0105 stan umys\u0142owy osoby jest skala AVPU. AVPU to skrót od angielskich s\u0142ów alert, verbal, painful i unresponsive.<\/p>\n Oznaczaj\u0105 one odpowiednio „przytomny”, „werbalnie”, „bólem” i „niereaguj\u0105cy”.<\/p>\n W paragrafie powy\u017cej opisano pacjenta, który w skali AVPU ma stopie\u0144 A (jest przytomny). Ale czasami osoby ranne lub chore nie s\u0105 przytomne. Je\u015bli taka osoba nie odpowiada, gdy zadajesz jej pytania, powtórz je g\u0142o\u015bniej. G\u0142o\u015bno zapytaj, czy wszystko jej w porz\u0105dku.<\/p>\n Je\u015bli odpowiada po zadaniu pytania g\u0142o\u015bniej, to taka osoba mo\u017ce by\u0107 uznana za reaguj\u0105c\u0105 na stymulacj\u0119 werbaln\u0105, czyli V w skali AVPU. Mo\u017ce nawet zareagowa\u0107 grymasem twarzy lub otwarciem oczu, ale ka\u017cda reakcja na g\u0142o\u015bne pytanie oznacza, \u017ce ma stopie\u0144 V. Je\u015bli poszkodowany nie reaguje na stymulacj\u0119 werbaln\u0105, trzeba okre\u015bli\u0107 reakcj\u0119 na ból. Wa\u017cne, \u017ceby nie krzywdzi\u0107 poszkodowanego, a tylko wywo\u0142a\u0107 reakcj\u0119. Dobr\u0105 metod\u0105 b\u0119dzie uszczypn\u0105\u0107 triceps poszkodowanego (tyln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ramienia), tu\u017c nad \u0142okciem. Je\u015bli to wywo\u0142a reakcj\u0119 poszkodowanego w postaci poruszenia czy j\u0119ku, to taki poszkodowany ma P w skali AVPU – reaguje na ból. No a je\u015bli nie reaguje na stymulacj\u0119 werbaln\u0105 czy bólow\u0105, to ocenia si\u0119 go jako niereaguj\u0105cego, czyli U w skali AVPU.<\/p>\n <\/p>\n Puls<\/span><\/strong> Powiniene\u015b wyczu\u0107 puls na t\u0119tnicy szyjnej tu\u017c obok tchawicy. W przypadku pacjenta przytomnego (A w skali AVPU) najlepiej jest odnale\u017a\u0107 puls na t\u0119tnicy promieniowej na nadgarstku. Jest to mniej inwazyjna metoda.<\/p>\n Aby zmierzy\u0107 puls na t\u0119tnicy promieniowej umie\u015b\u0107 dwa palce u podstawy kciuka, gdzie spotyka si\u0119 z nadgarstkiem. Puls znajdziesz najpewniej pomi\u0119dzy tym punktem a najbardziej widocznym \u015bci\u0119gnem przy nadgarstku.<\/p>\n Je\u015bli masz problem ze zmierzeniem rytmu serca, mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 , ze naciskasz zbyt mocno lub za s\u0142abo. Jak ju\u017c poczujesz puls, mierz ilo\u015b\u0107 uderze\u0144 przez 15 sekund. Pomnó\u017c t\u0119 warto\u015b\u0107 przez cztery i otrzymasz cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 pulsu w uderzeniach serca na minut\u0119.<\/p>\n Oprócz samej cz\u0119stotliwo\u015bci zapisz rytm i jako\u015b\u0107 pulsu. Czy rytm jest regularny czy nie. I czy puls jest silny czy s\u0142aby. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zdrowych doros\u0142ych ludzi ma w spoczynku cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 pulsu pomi\u0119dzy 60 a 100 uderze\u0144 na minut\u0119. I jest ten puls regularny i silny. Ludzie w sposób naturalny maj\u0105 podwy\u017cszony puls w czasie wykonywania \u0107wicze\u0144 i w sytuacjach stresowych. Serce bije szybciej, aby zapewni\u0107 odpowiednie natlenienie, przez co umo\u017cliwia cia\u0142o reakcj\u0119 na niebezpiecze\u0144stwo. Puls mo\u017ce by\u0107 te\u017c podwy\u017cszony chwil\u0119 po stanie zagro\u017cenia, ale szybko powinien ustabilizowa\u0107 si\u0119, je\u015bli nie s\u0105 powa\u017cnie zranieni.<\/p>\n (UWAGA: Wytyczne ERC mówi\u0105, \u017ce ratownicy z przypadku nie musz\u0105 mierzy\u0107 pulsu, ale maj\u0105 szuka\u0107 oznak normalnego oddychania podczas oceny osoby nieprzytomnej. Je\u015bli poszkodowany nie oddycha prawid\u0142owo ratownik powinien niezw\u0142ocznie rozpocz\u0105\u0107 resuscytacj\u0119 kr\u0105\u017ceniowo-oddechow\u0105 i u\u017cy\u0107 defibrylator AED).<\/em><\/p>\n <\/p>\n Oddychanie<\/span><\/strong> Jako \u017ce oddychamy znacznie wolniej ni\u017c bije nasze serce, licz oddechy przez 30 sekund a potem pomnó\u017c wynik dwa razy, aby otrzyma\u0107 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 oddechów na minut\u0119. Tak jak w przypadku pulsu, mierz rytm i jako\u015b\u0107 oddechów. Rytm mo\u017ce by\u0107 regularny lub nie. A okre\u015blenia takie jak „niewysilony”, „\u0142apanie tchu”, „sapanie” lub „wysilony” mog\u0105 przyda\u0107 si\u0119 do opisania oddechów. Osoba doros\u0142a w spoczynku typowo wykonuje 12 do 18 oddechów na minut\u0119, które s\u0105 regularne i niewysilone.<\/p>\n <\/p>\n Skóra<\/span><\/strong> Kolor skóry ró\u017cni si\u0119 pomi\u0119dzy lud\u017ami, ale s\u0105 obszary nie zabarwione pigmentem, które zawsze pozostaj\u0105 ró\u017cowe. Najbardziej dost\u0119pnym jest wewn\u0119trzna strona dolnej wargi. Obejrzyj j\u0105 i zanotuj, czy jest ona faktycznie ró\u017cowa, czy ma inny kolor. Mo\u017ce by\u0107 blada, je\u015bli osobie badanej jest zimno, i sina je\u015bli poszkodowany jest niedotleniony. Mo\u017ce by\u0107 czerwona, je\u015bli poszkodowany ma gor\u0105czk\u0119 i nawet \u017có\u0142ta, je\u015bli jest na co\u015b chory. Temperatur\u0119 i wilgotno\u015b\u0107 najlepiej oceni\u0107 na brzuchu. Jest to lepsze miejsce ni\u017c r\u0119ce czy twarz. Brzuch powinien by\u0107 ciep\u0142y i suchy, wi\u0119c je\u015bli jest zimny, ch\u0142odny, gor\u0105cy czy wilgotny, jest to do\u015b\u0107 wa\u017cne, by to zapisa\u0107.<\/p>\n Poziom reakcji, puls, oddychanie i stan skóry nie s\u0105 wszystkimi oznakami \u017cycia. Ale s\u0105 one wa\u017cne i do\u015b\u0107 \u0142atwe do oceny. Jedyne wyposa\u017cenie potrzebne do zmierzenia ich parametrów to zegarek, papier i o\u0142ówek. Inne oznaki \u017cycia obejmuj\u0105 ci\u015bnienie krwi, szmery w p\u0142ucach, \u017arenice i temperatura cia\u0142a. Wprawdzie trening, do\u015bwiadczenie i wyposa\u017cenie mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na twoj\u0105 zdolno\u015b\u0107 udzielenia pomocy w odleg\u0142ych miejscach, ale ocena oznak \u017cycia jest czym\u015b, co mo\u017ce zrobi\u0107 w\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n DAN First Aid Training<\/span><\/strong><\/p>\n Oprócz informacji jak nale\u017cy ocenia\u0107 oznaki \u017cycia, DAN prowadzi kursy, które ucz\u0105 uczestników jak udziela\u0107 pomocy w ró\u017cnych sytuacjach. <\/p>\n On-Site Neurological Assessment for Divers.<\/strong><\/span><\/a> Czyli badanie neurologiczne on-site dla nurków uczy podstawowych kroków w rejestracji cz\u0119stotliwo\u015bci pulsu i oddechu. Nienormalne warto\u015bci mog\u0105 sygnalizowa\u0107, \u017ce poszkodowany znajduje si\u0119 niebezpiecze\u0144stwie i nale\u017cy niezw\u0142ocznie rozpocz\u0105\u0107 udzielanie pomocy tlenowej.<\/p>\n Basic Life Support<\/span><\/a> and First Aid.<\/span><\/a> Podstawowe zabiegi resuscytacyjne i pierwsza pomoc. Znany w skrócie jako BLS, ten kurs uczy takich umiej\u0119tno\u015bci jak udra\u017cnianie dróg oddechowych, obracanie metod\u0105 rolowania i uk\u0142adanie w pozycji bezpiecznej, resuscytacji kr\u0105\u017ceniowo-oddechowej przez jednego ratownika i dodatkowych umiej\u0119tno\u015bci, obejmuj\u0105cych udzielanie pomocy osobie, która zakrztusi\u0142a si\u0119, kontrolowaniu krwawienia i pomocy w razie wstrz\u0105su. W cz\u0119\u015bci dotycz\u0105ce pierwszej pomocy (First Aid) omawiane s\u0105 zagadnienia oceny choroby i urazów, opatrywania ran i unieruchamiania ko\u0144czyn i ewakuacji poszkodowanego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ocena podstawowych oznak \u017cycia jest kluczowym elementem dobrej pierwszej pomocy. Obejmuje dokonanie serii prostych pomiarów, które dostarcz\u0105 informacji na temat funkcjonowania organizmu cz\u0142owieka. Te pomiary…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11375028,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[388],"tags":[],"authors":[710],"class_list":["post-11386655","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly","authors-brian-harper-pl_pl"],"acf":[],"yoast_head":"\n
Aby zorganizowa\u0107 i utrzymywa\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pomiarów, wa\u017cne jest zanotowanie godziny, o której przeprowadzono ka\u017cde badanie. To pozwala tobie (lub nast\u0119pnym ratownikom) dokona\u0107 porównania zapisanych parametrów \u017cyciowych i oceni\u0107 trend stanu pacjenta. Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107, z jak\u0105 nale\u017cy ocenia\u0107 parametry \u017cyciowe pacjenta zale\u017cy od jego stanu. Powa\u017cnie zranieni lub chorzy powinni podlega\u0107 ocenie co kilka minut, podczas gdy w przypadku stabilnego stanu pacjenta wystarczy robi\u0107 to co godzin\u0119.<\/p>\n
Poziom reakcji i stan umys\u0142owy osoby poszkodowanej jest prawdopodobnie najwa\u017cniejsz\u0105 oznak\u0105 \u017cycia. Jako \u017ce mózg ma najwy\u017cszy priorytet w zakresie dystrybucji zasobów cia\u0142a, dlatego tak wa\u017cne jest rozpoznanie ograniczenia jego funkcji. Oceniamy poziom reakcji poszkodowanego rozmawiaj\u0105c z nim. Je\u015bli mo\u017ce odpowiada\u0107, zadaj te pytania:<\/p>\n\n
Silne bicie serca jest potrzebne, aby dostateczna ilo\u015b\u0107 natlenionej krwi dotar\u0142a do tkanek cia\u0142a. Aby oceni\u0107 puls osoby nieprzytomnej (V, P lub U w skali AVPU) mo\u017cesz u\u017cy\u0107 t\u0119tnicy szyjnej. Umie\u015b\u0107 delikatnie dwa palce na tchawicy poszkodowanego i zsu\u0144 je na bok, Nie obejmuj tchawicy (rób to po bli\u017cszej stronie) i nie próbuj bada\u0107 pulsu po obu stronach szyi jednocze\u015bnie.<\/p>\n
Jako \u017ce organizm cz\u0142owieka mo\u017ce przetrwa\u0107 tylko kilka minut bez tlenu, wa\u017cne jest, aby sprawdzi\u0107 dzia\u0142anie uk\u0142adu oddechowego. Je\u015bli poszkodowany wie, \u017ce b\u0119dziesz próbowa\u0142 mierzy\u0107 jego oddechy, prawdopodobnie zmieni cz\u0119sto\u015b\u0107 oddechów i to zaburzy twój pomiar. Aby unikn\u0105\u0107 tego, zmierz oddechy poszkodowanego jak tylko zako\u0144czysz sprawdza\u0107 jego puls. Jak ju\u017c policzy\u0142e\u015b uderzenia jego serca, skup si\u0119 na oddychaniu. Pozostaw swoje palce na nadgarstku poszkodowanego, ale obserwuj jak unosi si\u0119 jego klatka piersiowa. Je\u015bli nie mo\u017cesz zauwa\u017cy\u0107 ruchów klatki piersiowej, spójrz na nadbrzusze lub ramiona. Zagi\u0119cia ubrania pacjenta mog\u0105 równie\u017c pomóc ci w pomiarze oddechów.<\/p>\n
Skóra jest najwi\u0119kszym organem ludzkiego organizmu i mo\u017ce by\u0107 doskona\u0142ym sposobem oceny jego pracy. Je\u015bli skóra jest blada, zimna i lepka, jest to znak, \u017ce zasoby organizmu (czyli krew) jest skierowana do innych, bardziej istotnych obszarów. Oceniaj\u0105c skór\u0119 nale\u017cy oceni\u0107 trzy ró\u017cne elementy: kolor, temperatur\u0119 i wilgotno\u015b\u0107.<\/p>\n
\n