Tlen od dawna jest uznany za podstawowy element pierwszej pomocy w urazach zwi\u0105zanych z nurkowaniem. Szczeg\u00f3lnie chodzi o chorob\u0119 dekompresyjn\u0105 (ang. Decompression Sickness, DCS) i t\u0119tniczy zator gazowy (ang. arterial gas embolism AGE). Oddychanie 100% tlenem przyspiesza dyfuzj\u0119 i eliminacj\u0119 azotu zaabsorbowanego podczas nurkowania, poprawia kr\u0105\u017cenie (i usprawnia natlenienie tkanek) oraz ogranicza obrz\u0119k i zwi\u0105zane z nim reakcje zapalne. Aby pierwsza pomoc tlenowa by\u0142a najbardziej efektywna, poszkodowany powinien oddycha\u0107 100 procentowym tlenem podawanym przez certyfikowanego ratownika tlenowego z w\u0142a\u015bciwym przep\u0142ywem i z u\u017cyciem odpowiedniej, dobrze przyjegaj\u0105cej maski.<\/p>\n
Kr\u00f3tka historia u\u017cycia tlenu w pierwszej pomocy w wypadkach nurkowych<\/strong><\/p>\n 1 1878 roku francuski fizjolog Paul Bert zacz\u0105\u0142 u\u017cywa\u0107 tlenu udzielaj\u0105c pomocy robotnikom kesonowym i nurkom, u kt\u00f3rych wyst\u0119powa\u0142y symptomy choroby, kt\u00f3r\u0105 teraz nazywamy chorob\u0105 dekompresyjn\u0105 (ang. Decompression Sickness, DCS). Jego eksperymentalne badania na zwierz\u0119tach potwierdzi\u0142y badania kliniczne, co doprowadzi\u0142o do tego, \u017ce by\u0142 pierwszym, kt\u00f3ry proponowa\u0142 stosowanie tlenu pod ci\u015bnieniem do leczenia ‘choroby kesonowej’. Pomimo tego, \u017ce przez d\u0142ugi czas tlen pod ci\u015bnieniem atmosferycznym by\u0142 jedynym dost\u0119pnym \u015brodkiem do dekompresji, min\u0119\u0142o prawie ca\u0142e stulecie, zanim u\u017cycie tlenu sta\u0142o si\u0119 powszechne.<\/p>\n Na pocz\u0105tku lat 60 XX wieku nast\u0105pi\u0142a gwa\u0142towna ekspansja nurkowania rekreacyjnego. To spowodowa\u0142o, \u017ce zacz\u0119to stosowa\u0107 tlen hiperbaryczny do leczenia uraz\u00f3w nurkowych. Ale jeszcze musia\u0142a min\u0105\u0107 kolejna dekada, aby zacz\u0119to rekomendowa\u0107 podawanie tlenu poszkodowanym nurkom podczas transportu do szpitala. Stopniowo zwi\u0119ksza\u0142o si\u0119 u\u017cycie tlenu w pierwszej pomocy nurkowej, ale by\u0142 to bardzo wolny proces. Przegl\u0105d wypadk\u00f3w nurkowych przeprowadzony przez DAN 1987 roku wykaza\u0142, \u017ce tylko 37 procent poszkodowanych nurk\u00f3w otrzyma\u0142o tlen w ramach pierwszej pomocy. Dodatkowo okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w okresie pomi\u0119dzy 1987 a 1990 rokiem spad\u0142o u\u017cycie tlenu w pierwszej pomocy. Aby promowa\u0107 u\u017cycie tlenu DAN wprowadzi\u0142 w 1991 roku program pierwszej pomocy tlenowej DAN Oxygen First Aid, kt\u00f3ry ewoluowa\u0142 przez kolejne lata wraz z rozwojem wiedzy i sprz\u0119tu.<\/p>\n Misja DAN<\/strong><\/p>\n W obliczu przekonuj\u0105cych dowod\u00f3w na rzecz pierwszej pomocy tlenowej, jedn\u0105 z misji DAN jest zapewnienie szerokiej dost\u0119pno\u015bci zestaw\u00f3w tlenowych i ludzi przeszkolonych w podawaniu tlenu poszkodowanym w ka\u017cdym miejscu nurkowym na \u015bwiecie. To z kolei oznacza, \u017ce instruktorzy nurkowania, a nawet indywidualni nurkowie, mog\u0105 chcie\u0107 posiada\u0107 w\u0142asne zestawy tlenowe, o kt\u00f3re b\u0119d\u0105 dba\u0107.<\/p>\n Przechowywanie i konserwacja zestaw\u00f3w tlenowych<\/strong><\/p>\n Zestawu tlenowe powinny by\u0107 przechowywane w stanie z\u0142o\u017conym, ale bez ci\u015bnienia, w swoich skrzynkach. To pozwala mie\u0107 sprz\u0119t gotowy do u\u017cytku, a jednocze\u015bnie chroni\u0107 go nie tylko przed uszkodzeniem ale te\u017c przed zanieczyszczeniem olejami czy t\u0142uszczami, kt\u00f3re mog\u0105 zwi\u0119kszy\u0107 ryzyko po\u017caru. Aby jeszcze bardziej ograniczy\u0107 to ryzyko po\u017caru, zestawy tlenowe powinny by\u0107 zawsze trzymane z dala od ognia i ludzi pal\u0105cych papierosy.<\/p>\n Zestawy tlenowe nie powinny by\u0107 wystawiane na temperatury wy\u017csze ni\u017c 51°C, co oznacza \u017ce nie powinny by\u0107 pozostawiane w pojazdach w gor\u0105ce dni. W czasie transportu zestaw\u00f3w na i z miejsc nurkowych powinny by\u0107 zabezpieczone przed przemieszczaniem si\u0119, upadkiem czy przewr\u00f3ceniem.<\/p>\n Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce butle tlenowe podlegaj\u0105 takim samym prawom jak butle nurkowe musz\u0119 przechodzi\u0107 okresowe testy hydrostatyczne.<\/p>\n Standardowa procedura konserwacji tlenowych reduktor\u00f3w ci\u015bnienia wymaga serwisowania ich co dwa lata, lub zgodnie z rekomendacjami producenta.<\/p>\n Wraz z konserwacj\u0105 reduktora nale\u017cy sprawdzi\u0107 uszczelk\u0119, czy nie ma na niej brudu, t\u0142uszcz\u00f3w czy \u015blad\u00f3w p\u0119kni\u0119\u0107. Je\u015bli tak, nale\u017cy j\u0105 niezw\u0142ocznie wymieni\u0107. Ponownie instaluj\u0105c reduktor w gnie\u017adzie zaworu butli nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na jego prawid\u0142owe ustawienie. Nale\u017cy sprawdzi\u0107, czy po\u0142\u0105czenie jest szczelne poprzez przez otwarcie zaworu butli. Na koniec nale\u017cy wypu\u015bci\u0107 tlen z reduktora obni\u017caj\u0105c ci\u015bnienie do zera i z\u0142o\u017cy\u0107 sprz\u0119t do skrzynki transportowej.<\/p>\n Serwis urz\u0105dze\u0144 do podawania tlenu (zaw\u00f3r na \u017c\u0105danie, czy manualnie uruchamiany wentylator – MTV) r\u00f3wnie\u017c powinien by\u0107 wykonywany co dwa lata, lub zgodnie z zaleceniami producenta. Dodatkowo sprawdzaj MTV przed ka\u017cdym u\u017cyciem, by upewni\u0107 si\u0119, \u017ce dzia\u0142a prawid\u0142owo. Kontroluj dzia\u0142anie zaworu na \u017c\u0105danie bior\u0105c wdech przez mask\u0119 i wydychaj\u0105c poza ni\u0105. MTV sprawdzaj przez naci\u015bni\u0119cie przycisku uruchamiaj\u0105cego a nast\u0119pnie zamykaj\u0105c wylot tlenu. MTV powinien automatycznie wy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119. Je\u015bli nie dzia\u0142a prawid\u0142owo nie korzystaj z niego i wy\u015blij niezw\u0142ocznie do serwisu.<\/p>\n Wizualnie sprawd\u017a przewody tlenowe, czy nie maj\u0105 p\u0119kni\u0119\u0107 lub oznak zu\u017cycia przed ka\u017cdym u\u017cyciem i przy serwisowaniu zestawu. Je\u015bli trzeba wymie\u0144 je.<\/p>\n Na koniec sprawd\u017a maski, czy s\u0105 czyste i czy nadaj\u0105 si\u0119 do u\u017cycia.<\/p>\n Po ka\u017cdym u\u017cyciu zestawu tlenowego wyczy\u015b\u0107 zestaw wykonuj\u0105c nast\u0119puj\u0105c\u0105 procedur\u0119:<\/p>\n Maski bezzwrotne i maski work\u00f3w samorozpr\u0119\u017calnych s\u0105 jednorazowe i powinny by\u0107 wyrzucone po u\u017cyciu.<\/p>\n Wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142owych informacji na ten temat i \u0107wicze\u0144 praktycznych otrzymasz na kursie pierwszej pomocy tlenowej DAN Oxygen First Aid for Scuba Diving Injuries<\/span><\/a>.<\/p>\n Nape\u0142nianie butli tlenowych<\/strong><\/p>\n S\u0105 dwie podstawowe metody na nape\u0142nianie butli tlenowych:<\/p>\n W przesz\u0142o\u015bci w krajach europejskich nie by\u0142a potrzebna recepta na tlen i wystarczy\u0142 certyfikat uko\u0144czenia szkolenia aby m\u00f3c nape\u0142ni\u0107 butl\u0119 tlenem, Kurs pierwszej pomocy tlenowej DAN Oxygen First Aid for Scuba Diving Injuries<\/span><\/a> umo\u017cliwia\u0142 spe\u0142nienie tych wymaga\u0144. Niestety Unia Europejska, a w konsekwencji niekt\u00f3re kraje w Europie wymagaj\u0105 teraz recepty aby mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 tlen medyczny. W niekt\u00f3rych krajach jest r\u00f3wnie\u017c wymagane aby wypo\u017cycza\u0107 butle tlenowe od autoryzowanych instytucji i nie wolno posiada\u0107 butli.<\/p>\n Wielu nurk\u00f3w otrzymuje recepty na tlen od lekarzy nurkowych, kt\u00f3rzy rozumiej\u0105 potrzeb\u0119, aby tlen by\u0142 dost\u0119pny na miejscach nurkowych. Tym niemniej recepta technicznie ogranicza podawanie przepisanego leku (w tym wypadku tlenu) tylko do osoby, kt\u00f3rej t\u0119 recept\u0119 wypisano. Niekt\u00f3rzy lekarze mog\u0105 chcie\u0107 wypisa\u0107 recept\u0119 ‘na zapas’, kt\u00f3ra dawa\u0142a by prawo podawanie tlenu, ale nie musz\u0105 spe\u0142ni\u0107 tej pro\u015bby.<\/p>\n Mimo wszystko w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w europejskich mo\u017cna wci\u0105\u017c relatywnie \u0142atwo nape\u0142ni\u0107 butl\u0119 tlenem, ale s\u0105 kraje, gdzie staje si\u0119 bardzo trudne nape\u0142nienie butli tlenem bez pomocy lekarza, kt\u00f3ry zgodzi si\u0119 wystawi\u0107 recept\u0119.<\/p>\n\n
\n