Astma jest uznana za problem, je\u015bli chodzi o ocen\u0119 zdolno\u015bci do nurkowania. Wynika to z tego, \u017ce z astm\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 reaktywno\u015b\u0107 dróg oddechowych i blokada elementów drzewa oskrzelowego o ma\u0142ym przekroju. Mo\u017ce to doprowadzi\u0107 do barotraumy p\u0142ucnej lub utoni\u0119cia podczas nurkowania. Badanie wst\u0119pne szczególnie sprawdza kwestie zwi\u0105zane z astm\u0105. Gdy nurkowie stwierdz\u0105 u siebie oznaki czy symptomy astmy, powinni podda\u0107 si\u0119 badaniu przez lekarza. Wytyczne do bada\u0144 medycznych s\u0105 publikowane przez stowarzyszenia medycyny nurkowej.<\/p>\n
Z drugiej strony, palenie tytoniu b\u0119d\u0105ce przyczyn\u0105 chronicznej obturacyjnej choroby p\u0142uc, nie jest tak mocno jak astma opisane w kwestionariuszu oceny stanu zdrowia Rady Szkole\u0144 Nurkowania Rekreacyjnego (ang. Recreational Scuba Training Council, RSTC). Nie ma te\u017c specyficznych wytycznych. Ostatnio mieli\u015bmy wiele pyta\u0144 na temat tego, jak wypadj\u0105 w porównaniu funkcje oddechowe chorych na astm\u0119 i osób pal\u0105cych tyto\u0144. I jak to wp\u0142ywa na ocen\u0119 ich zdolno\u015bci do nurkowania.<\/p>\n
Obturacyjna choroba p\u0142uc<\/strong><\/p>\n Zarówno astma i palenie s\u0105 zwi\u0105zane ze zw\u0119\u017caniem si\u0119 i stanami zapalnymi drobnych dróg oddechowych, co oznacza ograniczony przep\u0142yw powietrza do p\u0142uc. Ograniczenie przep\u0142ywu powietrza w przypadku astmy wyst\u0119puje okresowo i jest odwracalne. A w przypadku chronicznego palenia tytoniu przep\u0142yw w sposób stopniowy i nieodwracalny pogarsza si\u0119, ale ujawnia si\u0119 dopiero w wieku starszym. Wraz ze starzeniem si\u0119, oko\u0142o 20 procent palaczy i 23 procent pacjentów z astm\u0105 prezentuj\u0105 objawy chronicznej obturacyjnej choroby p\u0142uc, która charakteryzuje si\u0119 sta\u0142ym ograniczeniem przep\u0142ywu powietrza.<\/p>\n Astma najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 w m\u0142odym wieku jako nawracaj\u0105ce epizody ograniczenia przep\u0142ywu powietrza przez drogi oddechowe, które mog\u0105 mie\u0107 zró\u017cnicowan\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 i intensywno\u015b\u0107. Po osi\u0105gni\u0119ciu wieku doros\u0142ego ataki astmy staj\u0105 si\u0119 rzadsze. Astma u osób doros\u0142ych pojawia si\u0119 u ludzi w wieku 20 lat lub wi\u0119cej. Ten typ astmy jest cz\u0119sto wywo\u0142ywany przez alergie. Atak astmy mo\u017ce by\u0107 sprowokowany przez wykonywanie \u0107wicze\u0144 (wysi\u0142ek), zimne i suche powietrze lub wdychanie aerozoli hipertonicznych (w diagnostyce u\u017cywa si\u0119 zwyk\u0142ej soli fizjologicznej by sprowokowa\u0107 reakcj\u0119). Drogi oddechowe s\u0105 obj\u0119te stanem zapalnym, zwi\u0119kszon\u0105 produkcj\u0105 \u015bluzu i skurczem mi\u0119\u015bni wokó\u0142 dróg oddechowych. Przep\u0142yw powietrza mo\u017ce by\u0107 ograniczony o 10 do 20 procent w \u0142agodnych przypadkach, a w ci\u0119\u017ckich nawet o 40%. Czasami funkcje oddechowe wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 w normie, ale testy wysi\u0142kowe wywo\u0142uj\u0105 hiperreaktywno\u015b\u0107 i ograniczony przep\u0142yw powietrza. Zw\u0119\u017cenie dróg oddechowych mo\u017ce by\u0107 odwrócone przez zastosowanie leków przeciwzapalnych i rozszerzaj\u0105cych skrzela. Leki przeciwzapalne, jak wziewna posta\u0107 steroidów zmniejszaj\u0105 obrz\u0119k i produkcj\u0119 \u015bluzu w drogach oddechowych. To zmniejsza nasilenie symptomów, poprawia przep\u0142yw powietrza i powoduje, \u017ce drogi oddechowe s\u0105 mniej czu\u0142e na czynniki wywo\u0142uj\u0105ce astm\u0119 (zimne, suche powietrze itp.). Atak astmy mo\u017ce by\u0107 zatrzymany przez leki rozszerzaj\u0105ce skrzela – krótko dzia\u0142aj\u0105cy antagoni\u015bci beta, które rozlu\u017aniaj\u0105 mi\u0119\u015bnie oskrzeli, co u\u0142atwia przep\u0142yw powietrza, Astma wywo\u0142ywana wysi\u0142kiem mo\u017ce by\u0107 powstrzymana przez leki zawieraj\u0105ce d\u0142ugo dzia\u0142aj\u0105cych antagonistów beta. Ludzie, których astma jest pod kontrol\u0105 mog\u0105 prowadzi\u0107 normalne \u017cycie, które obejmuje \u0107wiczenia. S\u0105 oni mniej podatni na atak astmy podczas nurkowania.<\/p>\n Palenie tytoniu wp\u0142ywa na oddychanie w d\u0142ugiej perspektywie (chronicznie) i krótkiej (stany ostre). Ostre efekty palenia tytoniu obejmuj\u0105 zwi\u0119kszony poziom tlenku w\u0119gla i obni\u017cenie poziomu tlenu we krwi, a tak\u017ce parali\u017c rz\u0119sek w drogach oddechowych, co upo\u015bledza usuwanie \u015bluzu. Ten \u015bluz mo\u017ce zablokowa\u0107 najmniejsze drogi oddechowe i spowodowa\u0107 rozd\u0119cie p\u0119cherzyków p\u0142ucnych podczas wynurzania si\u0119, co wystawia nurka na ryzyko gazowego zatoru t\u0119tniczego (ang. arterial gas emboliom, AGE). U pal\u0105cych jak i u astmatyków, hiperreaktywno\u015b\u0107 (stwierdzona testami meta cholinowymi) mo\u017ce by\u0107 obecna ju\u017c w m\u0142odym wieku. U nastolatków z krótkim okresem palenia, relacja mi\u0119dzy dawk\u0105 a reakcj\u0105 jest widoczna w postaci ograniczonego przep\u0142ywu oddechowego (FEV1\/FVC i FEF 25-75) (wyja\u015bnienie skrótów poni\u017cej). Ch\u0142opcy, którzy pal\u0105 co najmniej 15 papierosów dziennie maj\u0105 \u015brednio zmniejszony przep\u0142yw oddechowy i zmniejszon\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 powietrza w p\u0142ucach (FEF 25-75) o 4 procent, a w niektórych przypadkach nawet o 7 procent. Wp\u0142yw palenia na p\u0142uca, w przypadku palenia jednej paczki papierosów dziennie przez rok to utrata 0,39 procent FEV1 dla m\u0119\u017cczyzn i 0,29 procent dla kobiet. W przypadku pal\u0105cych w wieku 30 do 40 lat, mog\u0105 by\u0107 obecne kliniczne i patologiczne objawy przypominaj\u0105ce wczesne stadium chronicznej obturacyjnej choroby p\u0142uc. Tym niemniej, zgodnie z wytycznymi zawartymi w formularzu RSTC, tylko osoby pal\u0105ce, starsze ni\u017c 45 lat powinny przej\u015b\u0107 badanie medyczne.<\/p>\n Gdy ocenia si\u0119 zdolno\u015b\u0107 do nurkowania, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce astma jest stanem, z którym osoba chora musi \u017cy\u0107, a przez to nie powinna by\u0107 niepotrzebnie wy\u0142\u0105czona z mo\u017cliwo\u015bci nurkowania, je\u015bli chce to robi\u0107. I oczywi\u015bcie ryzyko jest odpowiednio niskie. Z drugiej strony, palenie tytoniu to kwestia wyboru. Nurkom zawsze jest to odradzane, ale i tak niektórzy wci\u0105\u017c to robi\u0105. Jak jest to ryzykowne i jaka interwencja mo\u017ce by\u0107 potrzebna?<\/p>\n Czy jest jakie\u015b dowód, \u017ce astma i palenie tytoniu zwi\u0119ksza wspó\u0142czynnik urazów (jak barotrauma i AGE) w nurkowaniu?<\/strong><\/p>\n Claus-Martin Muth<\/strong>: Wprawdzie mo\u017cemy rozs\u0105dnie przyj\u0105\u0107, \u017ce palenie tytoniu zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0105pienia urazu dekompresyjnego podczas nurkowania, ale nie ma jasnych dowodów. Badacze z Centrum Medycznego Uniwersytetu Duke’a mogli wykaza\u0107, \u017ce gdy dojdzie do urazu dekompresyjnego, palenie jest czynnikiem ryzyka zwi\u0119kszaj\u0105cym ci\u0119\u017car symptomów.<\/p>\n Dodatkowo, musimy pami\u0119ta\u0107 o wp\u0142ywie palenia tytoniu na uk\u0142ad sercowo-naczyniowy. Zw\u0142aszcza skurczenie naczy\u0144, co zmniejszy perfuzj\u0119 tkanek uk\u0142adu sercowo-naczyniowego. Jest do\u015b\u0107 dowodów naukowych na to, \u017ce to ma wp\u0142yw na szybko\u015b\u0107 eliminacji azotu po nurkowaniu. I znowu, to mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 ryzyko urazu dekompresyjnego. Jest bardzo wiele powodów, aby odradzi\u0107 palenie przy nurkowaniu.<\/p>\n Je\u015bli chodzi o astm\u0119, to odpowied\u017a brzmi „to zale\u017cy”. Ka\u017cdy przypadek astmy jest inny i ocena zdolno\u015bci do nurkowania w przypadku chorych na astm\u0119 wymaga dok\u0142adnego badania i indywidualnego podej\u015bcia. Nurkowie z astm\u0105 powinni by\u0107 pouczeni jak si\u0119 zachowa\u0107 i jak u\u017cywa\u0107 miernika szczytowego przep\u0142ywu do badania przed planowanym nurkowaniem.<\/p>\n Tom Neuman<\/strong>:<\/strong> Trzeba przyzna\u0107, \u017ce zastanawianie si\u0119, czy astma zwi\u0119ksza ryzyko AGE u nurków rekreacyjnych jest bardzo poci\u0105gaj\u0105ce. Ale nie ma \u017cadnych rzeczowych dowodów na to, \u017ce dobrze kontrolowana i odpowiednio leczona astma zwi\u0119ksza ryzyko AGE. Najpe\u0142niejszy opis tego zagadnienia zawiera publikacja „Are Asthmatics Fit to Dive?” (Czy astmatycy s\u0105 zdolni do nurkowania?), z warsztatów prowadzonych przez Stowarzyszenie Medycyny Nurkowej i Hiperbarycznej (ang. Undersea and Hyperbaric Medical Society). Konkluzj\u0105 tych warsztatów jest stwierdzenie, \u017ce astmatycy, którzy maj\u0105 zachowane normaln\u0105 funkcj\u0119 uk\u0142adu oddechowego, potwierdzon\u0105 badaniami (niezale\u017cnie czy przyjmuj\u0105 leki czy nie) mog\u0105 nurkowa\u0107.<\/p>\n Palenie tytoniu teoretycznie niesie ze sob\u0105 ryzyko uszkodzenia dróg oddechowych (odwracalne i nieodwracalne blokowanie dróg oddechowych) mog\u0105 ograniczy\u0107 przep\u0142yw powietrza w takim stopniu, \u017ce emboliom mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 nawet podczas normalnego wynurzania. Obecnie nie ma dowodu na to, \u017ce pal\u0105cy tyto\u0144 z normalnym funkcjonowaniem uk\u0142adu oddechowego s\u0105 wystawieni na zwi\u0119kszone ryzyko embolizmu w porównaniu do osób niepal\u0105cych.<\/p>\n Je\u015bli chodzi o to, jaki efekt na oddychanie ma astma i palenie tytoniu, czy s\u0105 jakie\u015b ró\u017cnice, jak te stany wp\u0142ywaj\u0105 na system oddechowy? I czy jest jakie\u015b potencjalne zagro\u017cenie dla nurka?<\/strong><\/p>\n Muth<\/strong>:<\/strong> Kluczowe punkty zosta\u0142y ju\u017c omówione we wst\u0119pie do tego artyku\u0142u. Oprócz stanu zapalnego ,jakiego do\u015bwiadczaj\u0105 palacze, uszkodzeniu ulega mechanizm oczyszczania dróg oddechowych. G\u0119sty \u015bluz w oskrzelach mo\u017ce formowa\u0107 pu\u0142apki powietrzne w formie cz\u0119\u015bciowej blokady, która dzia\u0142a jak zawór, wpuszczaj\u0105cy powietrze do obszaru p\u0142uc, ale ju\u017c nie wypuszczaj\u0105cego na zewn\u0105trz. U astmatyków problem jest bardziej ogólny. Je\u015bli uk\u0142ad oddechowy zareaguje na pewien czynnik stymuluj\u0105cy, jak suche i zimne powietrze (co jest normalne w nurkowaniu), pu\u0142apki powietrzne mog\u0105 si\u0119 tworzy\u0107 w ca\u0142ych p\u0142ucach.<\/p>\n Neuman<\/strong>:<\/strong> Astma jest najcz\u0119\u015bciej charakteryzowana przez cz\u0119\u015bciow\u0105 blokad\u0119 w drogach oddechowych, na skutek mechanicznego zw\u0119\u017cenia dróg oddechowych, zwi\u0119kszonej produkcji \u015bluzu i obrz\u0119ku. Jest to proces, który jest zasadniczo ca\u0142kowicie odwracalny i mo\u017cna za pomoc\u0105 odpowiedniego leczenia zatrzyma\u0107. Z drugiej strony, uszkodzenia wywo\u0142ane wdychaniem dymu tytoniowego zawieraj\u0105 elementy odwracalne i nieodwracalne. Zatem, gdy nast\u0105pi uszkodzenie dróg oddechowych na skutek palenia tytoniu, wp\u0142yw na p\u0142uca b\u0119dzie cz\u0119sto niemo\u017cliwy do odwrócenia. I spowoduje, \u017ce taka osoba b\u0119dzie mia\u0142a post\u0119puj\u0105cy defekt, który mo\u017ce spowodowa\u0107 zwi\u0119kszone ryzyko AGE. Tym niemniej nie zosta\u0142y jeszcze przeprowadzone badania, które by jasno wskaza\u0142o czy to teoretyczne zagro\u017cenie jest prawdziwe, czy nie.<\/p>\n Czy ankieta oceny zdrowia przed nurkowaniem jest odpowiednia, je\u015bli chodzi o sprawy zwi\u0105zane z paleniem tytoniu, czy tez nale\u017cy je zmieni\u0107 czy uaktualni\u0107?<\/strong><\/p>\n Muth<\/strong>:<\/strong> Nie ma silnych dowodów na to, \u017ce palenie ma wp\u0142yw. Ilo\u015b\u0107 urazów nurkowych i wypadków \u015bmiertelnych jest raczej niski, a ilo\u015b\u0107 nurków pal\u0105cych tyto\u0144 raczej wysoka. My\u015bl\u0119, \u017ce jest bardziej u\u017cyteczne publikowanie artyku\u0142ów takich jak ten i u\u015bwiadamianie pal\u0105cym, \u017ce \u0142\u0105czenie palenia i nurkowania to nie jest dobry pomys\u0142. Palacze tytoniu, którzy nurkuj\u0105 powinni powstrzyma\u0107 si\u0119 od palenia przed i po nurkowaniu. Z drugiej strony, badanie funkcjonowania uk\u0142adu oddechowego powinno by\u0107 elementem ka\u017cdego badania zdolno\u015bci do nurkowania. Je\u015bli nast\u0105pi\u0142o upo\u015bledzenie funkcjonowania p\u0142uc, zale\u017cnie od stopnia, powinno to by\u0107 przeciwwskazaniem do nurkowania. Jest do\u015b\u0107 dowodów na to, \u017ce palenie tytoniu z czasem upo\u015bledza dzia\u0142anie p\u0142uc, a palacze tytoniu mog\u0105 musie\u0107 zrezygnowa\u0107 z nurkowania wcze\u015bniej, ni\u017c by sobie tego \u017cyczyli.<\/p>\n Neuman<\/strong>:<\/strong> Pytanie na temat w\u0142a\u015bciwej oceny przed nurkowaniem dla astmatyków jest wzgl\u0119dnie jasne. Osoba chora na astm\u0119, która chce nurkowa\u0107 powinna wykona\u0107 badanie spirometryczne przed i po wysi\u0142ku. Nie potrzeba wi\u0119cej bada\u0144. Dla osób, które od d\u0142ugiego czasu pal\u0105 tyto\u0144, i to w stosunkowo du\u017cych ilo\u015bciach, takie badanie równie\u017c powinno by\u0107 przeprowadzone. Dla osób, które pal\u0105 okazjonalnie, które nie maj\u0105 symptomów i \u017cadnych problemów medycznych, badanie funkcji oddechowej nie jest wymagane. Ze statystycznego punktu widzenia najwi\u0119ksze ryzyko dla nurków w wieku \u015brednim niesie niezdiagnozowana choroba wie\u0144cowa. Ka\u017cdy, kto zamierza nurkowa\u0107 powinien przej\u015b\u0107 badanie kliniczne pod k\u0105tem czynników ryzyka choroby wie\u0144cowej. Je\u015bli badanie wyka\u017ce obecno\u015b\u0107 czynników ryzyka, nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107 zasadno\u015b\u0107 dok\u0142adnego badania maj\u0105cego na celu wykry\u0107 chorob\u0119 wie\u0144cow\u0105.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Skróty<\/strong><\/p>\n FVC —<\/strong> Forced vital capacity (wymuszona pojemno\u015b\u0107 \u017cyciowa): obj\u0119to\u015b\u0107 powietrza, która mo\u017ce by\u0107 wypuszczona z p\u0142uc po maksymalnym wdechu z maksymalnym wysi\u0142kiem wydechowym.<\/p>\n FEV1 — <\/strong>Forced expiratory volume in first second (wymuszona pojemno\u015b\u0107 \u017cyciowa w pierwszej sekundzie): obj\u0119to\u015b\u0107 powietrza wydychanego z p\u0142uc w pierwszej sekundzie wydechu z maksymaln\u0105 si\u0142\u0105.<\/p>\n FEV1\/FVC — <\/strong>Stosunek FEV1 do FVC; normalnie jest wi\u0119kszy ni\u017c 0.8.<\/p>\n FEF <\/strong>25-75<\/strong> — (<\/strong>Forced expiratory flow) wymuszony przep\u0142yw wydechowy, który ma miejsce w czasie, gdy obj\u0119to\u015b\u0107 powietrza w p\u0142ucach jest pomi\u0119dzy 25 a 75 procent wymuszonej pojemno\u015bci \u017cyciowej (FVC).<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Poznaj naszych ekspertów<\/strong><\/p>\n Claus-Martin Muth, M.D., Ph.D., jest profesorem anestezjologii i szefem Oddzia\u0142u Medycyny Ratunkowej na Wydziale Anestezjologii Szpitala Uniwersyteckiego w Ulm (Niemcy), Uniwersytet Medyczny w Ulm. <\/p>\n Tom Neuman, M.D., wspó\u0142redaguje pi\u0105t\u0105 edycj\u0119 Bennett and Elliott’s<\/em> Physiology and Medicine of Diving<\/em> i by\u0142 redaktorem naczelnym the Journal of Undersea and Hyperbaric Medicine.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Astma jest uznana za problem, je\u015bli chodzi o ocen\u0119 zdolno\u015bci do nurkowania. Wynika to z tego, \u017ce z astm\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 reaktywno\u015b\u0107 dróg oddechowych i…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11375120,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[388],"tags":[],"authors":[1572],"class_list":["post-11386664","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly","authors-petar-denoble-pl_pl"],"acf":[],"yoast_head":"\n
\n
\n