![](\"\/wp-content\/uploads\/imgimport\/1013\/divers3-1500.jpg\")
<\/p>\nNarkoza gazów oboj\u0119tnych zosta\u0142a przez Jacques’a Cousteau okre\u015blona poetyck\u0105 nazw\u0105 „ekstaza g\u0142\u0119bin”. Mimo \u017ce wci\u0105\u017c nie do ko\u0144ca rozumiemy mechanizm jej powstawania i skutki, jest ona od wielu lat uznawana za g\u0142ówny czynnik ryzyka wp\u0142ywaj\u0105cy na bezpiecze\u0144stwo nurków. Tak naprawd\u0119 u nurków rekreacyjnych istnieje o wiele wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia narkozy azotowej, jako jednej formy narkozy gazów oboj\u0119tnych, ni\u017c choroby dekompresyjnej lub zatorów gazowych. Chocia\u017c udowodniono, \u017ce nurkowie nie rozwijaj\u0105 tolerancji na narkoz\u0119, do pewnego stopnia mog\u0105 jednak nauczy\u0107 si\u0119 radzi\u0107 sobie z ni\u0105.<\/p>\n
W pocz\u0105tkowym okresie rozwoju nurkowania narkoza azotowa by\u0142a g\u0142ównym czynnikiem ograniczaj\u0105cym g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 nurkowa\u0144 do 30-40 metrów. Je\u015bli nurkowie chcieli zej\u015b\u0107 na wi\u0119ksz\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107, musieli samodzielnie radzi\u0107 sobie ze wzrastaj\u0105cym wp\u0142ywem narkozy. Obecnie dzi\u0119ki mo\u017cliwo\u015bci stosowania mieszanin oddechowych, ryzyko zwi\u0105zane z narkoz\u0105 mo\u017cna \u0142atwo zminimalizowa\u0107.<\/p>\n
<\/p>\n
Istnieje jednak du\u017ca ró\u017cnica zda\u0144 odno\u015bnie tego, jak du\u017cy wp\u0142yw narkozy mo\u017ceby traktowa\u0107 jako bezpieczny, na ile mo\u017cna j\u0105 kontrolowa\u0107 i czy tlen równie\u017c przyczynia si\u0119 do zwi\u0119kszenia w\u0142a\u015bciwo\u015bci narkotycznych innych gazów oddechowych (np. azotu, helu). Z tego powodu praktyki w spo\u0142eczno\u015bciach nurków rekreacyjnych ró\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie<\/a><\/strong>.<\/strong> <\/p>\n G\u0142ównym wyzwaniem w badaniu narkozy gazowej jest brak obiektywnych, wiarygodnych narz\u0119dzi pomiarowych, które pozwoli\u0142yby okre\u015bli\u0107 pocz\u0105tek i intensywno\u015b\u0107 narkozy. Udowodniono, \u017ce ocena subiektywnych symptomów przez nurków nie jest miarodajna a tradycyjne testy psychologiczne trudno jest przeprowadzi\u0107 pod wod\u0105.<\/p>\n Niemniej jednak w ostatnim dziesi\u0119cioleciu badacze DAN Europe opublikowali seri\u0119 artyku\u0142ów na temat skuteczno\u015bci nowego narz\u0119dzia do oceny funkcji poznawczych nurka zwanego "krytyczn\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 migotania" (Critical Flicker Fusion Frequency – CFFF), które wydaje si\u0119 obiektywnie mierzy\u0107 narkoz\u0119 i jest proste do wykorzystania.<\/p>\n W tej pracy skupiamy si\u0119 na dwóch artyku\u0142ach opisuj\u0105cych zaskakuj\u0105ce, nowe spostrze\u017cenia na temat narkozy. Pierwszy z nich, opublikowany w 2016 roku pod tytu\u0142em “Do Environmental Conditions Contribute to Narcosis Onset and Symptom Severity?<\/a><\/u>” opisuje badania nad wp\u0142ywem ró\u017cnych warunków hiperbarycznych na narkoz\u0119. Autorzy stwierdzili, \u017ce ci\u015bnienie otoczenia i gazy oddechowe mog\u0105 by\u0107 jedynymi zewn\u0119trznymi czynnikami, które na ni\u0105 wp\u0142ywaj\u0105. Odkryto równie\u017c, \u017ce narkoza zaczyna si\u0119 od wi\u0119kszego pobudzenia umys\u0142owego przy zanurzaniu, które trwa przez krótki czas oraz \u017ce jej wp\u0142yw utrzymuje si\u0119 przez co najmniej 30 minut po nurkowaniu.<\/p>\n W drugim artykule “Early detection of diving-related cognitive impairment of different nitrogen-oxygen gas mixtures using critical flicker fusion frequency<\/a><\/u>“ badacze porównali narkoz\u0119 gazow\u0105 podczas nurowa\u0144 na powietrzu i na nitroksie za pomoc\u0105 CFFF i tradycyjnych testów psychologicznych. Stwierdzili oni, \u017ce wy\u017csze ci\u015bnienie parcjalne tlenu w nitroksie mo\u017ce mie\u0107 dzia\u0142anie \u0142agodz\u0105ce wp\u0142yw narkozy.<\/p>\n Krytyczna cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 migotania (Critical Flicker Fusion Frequency – CFFF) to cz\u0119stotliwo\u015b\u0107, przy której migaj\u0105ce \u015bwiat\u0142o jest postrzegane jako sta\u0142e. Ten rodzaj testu zosta\u0142 opracowany na pocz\u0105tku XX wieku do bada\u0144 na fizjologi\u0105 widzenia i od tego momentu sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym narz\u0119dziem mierzenia pobudzenia umys\u0142owego w ró\u017cnych warunkach, takich jak np. zmiany patologiczne, anestezja czy nara\u017cenie zawodowe w lotnictwie.<\/p>\n W miar\u0119, jak funkcje kognitywne u danej osoby staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej upo\u015bledzone lub s\u0142abn\u0105, zmniejsza si\u0119 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107, przy którym ta osoba przestaje widzie\u0107 migotanie i zaczyna widzie\u0107 \u015bwiat\u0142o sta\u0142e („cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 krytyczna”). Z drugiej strony, w sytuacji zwi\u0119kszonego pobudzenia umys\u0142owego cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 krytyczna wzrasta. Poniewa\u017c ró\u017cne osoby widz\u0105 ró\u017cne cz\u0119stotliwo\u015bci, bazowa cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 krytyczna danej osoby jest okre\u015blana jako 100%, a wyniki pomiaru CFFF przedstawiane s\u0105 jako odsetek tej cz\u0119stotliwo\u015bci.<\/p>\n Za\u0142o\u017cyciel DAN USA, Dr Peter Bennett po raz pierwszy opisa\u0142 korelacj\u0119 pomi\u0119dzy stanem umys\u0142owym nurków, CFFF i badaniem elektrokardiograficznym (EEG) w roku 1960. W kolejnych badaniach stwierdzi\u0142 on, \u017ce zmiany CFFF podczas saturacji helioksem odzwierciedlaj\u0105 mniej wi\u0119cej zmiany w EEG. Niestety pó\u017aniejsi badacze nie byli w stanie powtórzy\u0107 tych wyników i zrezygnowano z u\u017cywania CFFF.<\/p>\n Niedawno naukowcy z DAN ponownie zainteresowali si\u0119 t\u0105 metod\u0105 pomiaru i przedstawili obiecuj\u0105ce wyniki. Udowodnili oni, \u017ce testy CFFF daj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeprowadzenia wiarygodnych pomiarów pod wod\u0105 <\/a>(2012) i pozwalaj\u0105 na ocen\u0119 funkcji poznawczych nurka w podobny sposób, jak testy stworzone w systemie Psychology Experiment Building Language<\/a><\/u> (PEBL), kiedy nurek oddycha powietrzem i tlenem pod ci\u015bnieniem atmosferycznym <\/a>(2014).<\/p>\n Badanie CFFF jest generalnie \u0142atwiejsze do przeprowadzenia pod wod\u0105 ni\u017c test PEBL i prawdopodobnie nurek ma mniejsz\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 manipulacji wyniku. Wykonuje si\u0119 je przy pomocy ma\u0142ego urz\u0105dzenia w kszta\u0142cie walca wyposa\u017conego w niebiesk\u0105 diod\u0119 LED i obracaj\u0105cy si\u0119 pier\u015bcie\u0144, który zmienia cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 migotania. Podczas testu nurek patrzy bezpo\u015brednio na diod\u0119, a badacz zwi\u0119ksza lub zmniejsza t\u0119 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107. Kiedy nurek zauwa\u017cy, \u017ce \u015bwiat\u0142o diody zmienia si\u0119 z migaj\u0105cego na sta\u0142e, test zostaje zako\u0144czony, a badacz notuje cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 migotania. Ten wynik zostaje nast\u0119pnie porównany z wynikiem badania CFFF wykonanego przed nurkowaniem, który okre\u015bla cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 bazow\u0105 dla danej osoby. W tym przypadku wi\u0119ksza cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 migotania oznacza zwi\u0119kszenie poziomu funkcji poznawczych, natomiast mniejsza cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 zosta\u0142a uznana za dowód na wyst\u0105pienie narkozy azotowej.<\/p>\n Poniewa\u017c nurkowie przystosowuj\u0105 si\u0119 do przebywania pod wod\u0105, powszechnie uznaje si\u0119, \u017ce samo \u015brodowisko prawdopodobnie wp\u0142ywa na ich zachowanie ze wzgl\u0119du na po\u0142\u0105czenie ró\u017cnych czynników. Podobnie badacze s\u0105dz\u0105, \u017ce wiele czynników wp\u0142ywa na wyst\u0119powanie i nasilenie narkozy gazowej.<\/p>\n Po pierwsze wy\u017csze ci\u015bnienie parcjalne dwutlenku w\u0119gla (PCO2<\/sub>) wyst\u0119puj\u0105ce przy zwi\u0119kszonym wysi\u0142ku spowodowanym obci\u0105\u017ceniem, m\u0119cz\u0105cym p\u0142ywaniem w p\u0142etwach i szybszym oddychaniem jest g\u0142ównym czynnikiem rozwa\u017canym przez naukowców. Uwa\u017caj\u0105 oni, \u017ce wy\u017csze PCO2<\/sub> rozszerza mózgowe naczynia krwiono\u015bne, przez co wzrasta poziom azotu w mózgu. Prawdopodobnym czynnikiem jest równie\u017c zimno, poniewa\u017c powoduje ono obkurczenie si\u0119 naczy\u0144 obwodowych. Naczynia w mózgu nie maj\u0105 jednak zdolno\u015bci obkurczenia si\u0119 pod wp\u0142ywem zmiany temperatury, przez co do mózgu dociera wi\u0119cej azotu.<\/p>\n Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce wp\u0142yw na narkoz\u0119 azotow\u0105 maj\u0105 równie\u017c inne czynniki, takie jak picie alkoholu, u\u017cywanie narkotyków lub leków, kac, zm\u0119czenie, niepokój, prze\u0142adowanie zadaniami, stres, ograniczona widoczno\u015b\u0107, pr\u0119dko\u015b\u0107 wynurzania, vertigo i dezorientacja w przestrzeni. Z naukowego punktu widzenia nie ma jednak szczególnie mocnych dowodów na wp\u0142yw tych czynników i potrzebne s\u0105 dodatkowe dane. Z tego wzgl\u0119du pierwsze badanie opisane poni\u017cej dotyczy\u0142o wp\u0142ywu \u015brodowiska nurkowania.<\/p>\n Badacze zrekrutowali jednorodn\u0105 grup\u0119 uczestników: 40 m\u0119\u017cczyzn w wieku 30-40 lat, niepal\u0105cych, regularnie uprawiaj\u0105cych \u0107wiczenia fizyczne, których wska\u017anik masy cia\u0142a (BMI) wynosi\u0142 20-25. Ochotnicy nie pili alkoholu przez 72 godziny przed badaniem.<\/p>\n Nurkowania zosta\u0142y przeprowadzone w trzech ró\u017cnych \u015brodowiskach: komora hiperbaryczna, g\u0142\u0119boka cz\u0119\u015b\u0107 basenu Nemo 33 oraz wody otwarte w oceanie. G\u0142\u0119boko\u015b\u0107 tych nurkowa\u0144 wynosi\u0142a 30 metrów, czas na dnie 20 minut. Woda w basenie mia\u0142a temperatur\u0119 33°C, zatem uczestnicy nie potrzebowali ochrony przed zimnem. Temperatura wody w oceanie wynosi\u0142a 19°C i nurkowie mieli na sobie odpowiednie mokre skafandry.<\/p>\n Na potrzeby ka\u017cdego nurkowania przeprowadzono seri\u0119 pi\u0119ciu pomiarów CFFF:<\/p>\n Wed\u0142ug autorów eksperymentu po raz pierwszy zmierzono wp\u0142yw narkozy w standardowej populacji w ró\u017cnych warunkach \u015brodowiska: w wodzie\/w komorze hiperbarycznej, w skafandrze nurkowym\/bez skafandra oraz w wodzie otwartej bez punktu odniesienia\/w basenie. Wyniki badania s\u0105 zaskakuj\u0105ce.<\/p>\n <\/p>\n Jak pokazano na ilustracji 1 wyniki pomiaru CFFF by\u0142y niezwykle spójne dla ka\u017cdego z tych trzech \u015brodowisk. Najpierw warto\u015b\u0107 CFFF nurków wzros\u0142a po dotarciu do ustalonej g\u0142\u0119boko\u015bci, co \u015bwiadczy o zwi\u0119kszeniu funkcji poznawczych. Po 15 minutach nast\u0105pi\u0142 wyra\u017any spadek warto\u015bci CFFF i ograniczenie funkcji poznawczych, prawdopodobnie dlatego, \u017ce zacz\u0119\u0142a na nie wp\u0142ywa\u0107 narkoza gazowa. Co ciekawe, to ograniczenie utrzymywa\u0142o si\u0119 po wynurzeniu na powierzchni i 30 minut po nurkowaniu.<\/p>\n Ten fakt sugeruje, \u017ce stara zasada, która zaleca wynurzenie si\u0119 o kilka metrów, je\u015bli czujemy wp\u0142yw narkozy mo\u017ce by\u0107 nieefektywn\u0105 strategi\u0105. Równie\u017c zaskakuj\u0105cy by\u0142 pocz\u0105tkowy wzrost warto\u015bci CFFF po zanurzeniu na ustalon\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107, co \u015bwiadczy o zwi\u0119kszonym pobudzeniu umys\u0142owym.<\/p>\n Wed\u0142ug badaczy te spostrze\u017cenia s\u0105 spójne z bia\u0142kow\u0105 teori\u0105 narkozy, która w ostatnich czasach zyskuje coraz wi\u0119cej zwolenników. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce to ona jest odpowiedzialna za wyst\u0119powanie narkozy gazowej, a nie teoria lipidowa<\/a> znieczulenia ogólnego Overtona i Meyera<\/a>, cho\u0107 mo\u017cliwe jest, \u017ce oba te mechanizmy maj\u0105 wp\u0142yw na narkoz\u0119. Tak naprawd\u0119 uwa\u017ca si\u0119, \u017ce narkoza gazowa i znieczulenie wykorzystuj\u0105 te same mechanizmy.<\/p>\n Autorzy badania stawiaj\u0105 hipotez\u0119, \u017ce zaobserwowane zwi\u0119kszenie, a nast\u0119pnie ograniczenie pobudzenia umys\u0142owego wynika z równowagi mi\u0119dzy bezpo\u015brednim „narkotycznym” wp\u0142ywem azotu i tlenu na receptory GABA a farmakokinetyk\u0105 tych interakcji. Tlen ma dzia\u0142anie pobudzaj\u0105ce neuroprzeka\u017aniki, natomiast azot ma dzia\u0142anie hamuj\u0105ce (zobacz: Rostain et al.<\/a><\/u> 2011; Balestra et al<\/a><\/u>. 2018).<\/p>\n Autorzy doszli do wniosku, \u017ce przy obiektywnej metodzie pomiaru, ci\u015bnienie i gaz mog\u0105 by\u0107 jedynymi zewn\u0119trznymi czynnikami, które maj\u0105 wp\u0142yw na narkoz\u0119 azotowa. Podczas badania nie uwzgl\u0119dniono jednak wp\u0142ywu wysi\u0142ku fizycznego (który jest odpowiedzialny np. za wi\u0119kszy poziom PCO2<\/sub>). Badacze twierdz\u0105, \u017ce istnieje du\u017ce prawdopodobie\u0144stwo, i\u017c wysi\u0142ek równie\u017c jest czynnikiem krytycznym.<\/a><\/p>\n Przeprowadzono kilka porównywalnych bada\u0144 dotycz\u0105cych wp\u0142ywu powietrza i nitroksu (EAN) na narkoz\u0119 azotow\u0105. Wyniki niektórych z nich wskazuj\u0105 na ograniczenie funkcji psychomotorycznych podczas oddychania O2<\/sub> <\/sub>lub EANx. Inne badania wykaza\u0142y, \u017ce narkotyczny wp\u0142yw gazów jest taki sam, cho\u0107 nurkowie mog\u0105 to odbiera\u0107 inaczej. Celem tego badania jest lepsze zrozumienie wp\u0142ywu, jakie ma oddychanie mieszaninami o ró\u017cnym ci\u015bnieniu parcjalnym tlenu na funkcje poznawcze i sprawdzenie efektywno\u015bci CFFF jako narz\u0119dzia stosowanego do pomiarów.<\/p>\n Do tego badania wybrano o\u015bmiu nurków. Ponownie byli to m\u0119\u017cczy\u017ani w wieku 30-40 lat, których BMI mie\u015bci\u0142o si\u0119 w granicach 20-25. Nurkowania testowe zosta\u0142y przeprowadzone na powietrzu lub EANx 40 w losowej kolejno\u015bci w komorze dekompresyjnej, gdzie gazy by\u0142y dostarczane nurkom przez mask\u0119 pe\u0142notwarzow\u0105. Profil nurkowy zosta\u0142 opracowany tak, aby wywo\u0142a\u0107 narkoz\u0119: g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 30 metrów lub ci\u015bnienie 4 ATA, czas na dnie 22 minuty, 12 minut dekompresji liniowej z wynurzaniem co 3 metry na minut\u0119 i przystankiem bezpiecze\u0144stwa na g\u0142\u0119boko\u015bci 3 metry przez 3 minuty.<\/p>\n Funkcje poznawcze nurka zosta\u0142y ocenione za pomoc\u0105 urz\u0105dzenia testuj\u0105cego CFFF i skomputeryzowanego zestawu testów PEBL, który obejmuje przetwarzanie dzia\u0142a\u0144 matematycznych, wyszukiwanie liczb od najmniejszej do najwi\u0119kszej i test spostrzegawczo\u015bci. Podobnie jak w przypadku poprzedniego badania, pomiary przeprowadzono kilka razy: przed nurkowaniem, gdy nurkowie znale\u017ali si\u0119 pod ci\u015bnieniem 4 ATA, przy rozpocz\u0119ciu wynurzenia z ci\u015bnienia 4 ATA, po wynurzeniu na powierzchni\u0119 i 30 minut po nurkowaniu.<\/p>\n Na ilustracji 2 wida\u0107, \u017ce zmiany w warto\u015bciach CFFF dla powietrza i EANx tworz\u0105 podobny schemat, jak w przypadku pierwszego badania. Kiedy nurek oddycha\u0142 powietrzem, jego warto\u015bci CFFF wzrasta\u0142y do momentu, gdy znalaz\u0142 si\u0119 on pod ci\u015bnieniem 4 ATA, po czym 15 minut pó\u017aniej spad\u0142y. Ograniczenie funkcji poznawczych utrzymywa\u0142o si\u0119 po wynurzeniu na powierzchni\u0119 i 30 minut po nurkowaniu. Kiedy nurek oddycha\u0142 nitroksem, warto\u015bci CFFF wzrasta\u0142y do momentu dotarcia do ustalonej g\u0142\u0119boko\u015bci i spad\u0142y po 15 minutach, ale po tym spadku nast\u0105pi\u0142 powrót do warto\u015bci bazowej.<\/p>\n Ilustracja 3 pokazuje znacz\u0105c\u0105 odwrotn\u0105 korelacj\u0119 mi\u0119dzy zmianami w warto\u015bciach CFFF a czasem potrzebnym do uko\u0144czenia testów PEBL dla obydwu mieszanin gazów. Tak samo jak w przypadku warto\u015bci CFFF, po dotarciu na ustalon\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 nurkowie potrzebowali mniej czasu na uko\u0144czenie testu niezale\u017cnie od tego, czy oddychali powietrzem czy nitroksem. Jednak w miar\u0119 kontynuowania nurkowania, ten czas by\u0142 gorszy (d\u0142u\u017cszy) i ta tendencja utrzymywa\u0142a si\u0119 30 minut po nurkowaniu. To badanie potwierdzi\u0142o, \u017ce CFFF jest trafnym narz\u0119dziem pomiaru w warunkach hiperbarycznych i daje podobne wyniki jak testy PEBL.<\/p>\n Chocia\u017c schemat zmian wywo\u0142anych przez oba gazy jest podobny, istnieje mi\u0119dzy nimi zasadnicza ró\u017cnica. U nurków oddychaj\u0105cych EANx zaobserwowano wi\u0119ksz\u0105 aktywacj\u0119 mózgu i mniejsze ograniczenie funkcji poznawczych w dalszej cz\u0119\u015bci nurkowania\/po nurkowaniu ni\u017c u nurków oddychaj\u0105cych powietrzem. Te wyniki s\u0105 spójne z wynikami pierwszego badania dotycz\u0105cego warunków \u015brodowiska.<\/p>\n Autorzy wysun\u0119li hipotez\u0119, \u017ce wy\u017cszy procent wdychanego tlenu ma korzystny wp\u0142yw na poziom pobudzenia i wykorzystanie funkcji poznawczych. Zosta\u0142o to udowodnione w innych badaniach dotycz\u0105cych oddychania tlenem. Jest równie\u017c mo\u017cliwe, \u017ce nurkowie podatni na narkoz\u0119 gazow\u0105 mog\u0105 by\u0107 równie\u017c podatni na wp\u0142yw wy\u017cszego poziomu PO2<\/sub>. Dodatkowo okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nawet niewielkie zmniejszenie poziomu PN2<\/sub> w poprzednim badaniu (oddychanie EANx28 czyli nitroksem z zawarto\u015bci\u0105 28% tlenu) mia\u0142o korzystny wp\u0142yw <\/a>na wykonywanie zada\u0144 sprawdzaj\u0105cych funkcje poznawcze.<\/p>\n Wniosek? Badanie potwierdza, \u017ce jest troch\u0119 prawdy w sloganie stworzonym przez Global Underwater Explorers (GUE): „Spr\u0119\u017cone powietrze nadaje si\u0119 do opon”. Nie tylko jest bardziej prawdopodobne, \u017ce nurkowie do\u015bwiadcz\u0105 mniejszej narkozy gazowej nurkuj\u0105c na nitroksie ni\u017c na powietrzu, ale nitroks daje równie\u017c korzy\u015bci podczas dekompresji.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Kluczowa bibliografia<\/span><\/strong><\/p>\n Rocco M, Pelaia P, Di Benedetto P, Conte G, Maggi L, Fiorelli S, Mercieri M, Balestra C, De Blasi RA & Investigators RP. (2019). Inert gas narcosis in scuba diving, different gases different reactions. Eur J Appl Physiol<\/em> 119, 247-255.<\/p>\n Lafere P, Hemelryck W, Germonpre P, Matity L, Guerrero F & Balestra C. (2019). Early detection of diving-related cognitive impairment of different nitrogen-oxygen gas mixtures using critical flicker fusion frequency.<\/a> Diving Hyperb Med<\/em> 49, 119-126.<\/p>\n Balestra C, Machado ML, Theunissen S, Balestra A, Cialoni D, Clot C, Besnard S, Kammacher L, Delzenne J, Germonpre P & Lafere P. (2018). Critical Flicker Fusion Frequency: A Marker of Cerebral Arousal During Modified Gravitational Conditions Related to Parabolic Flights<\/a>. Front Physiol<\/em> 9, 1403.<\/p>\n Lafere P, Balestra C, Hemelryck W, Guerrero F & Germonpre P. (2016). Do Environmental Conditions Contribute to Narcosis Onset and Symptom Severity?<\/a> International journal of sports medicine<\/em> 37, 1124-1128.<\/p>\n Freiberger JJ, Derrick BJ, Natoli MJ, Akushevich I, Schinazi EA, Parker C, Stolp BW, Bennett PB, Vann RD, Dunworth SA & Moon RE. (2016). Assessment of the interaction of hyperbaric N2, CO2, and O2 on psychomotor performance in divers.<\/a> J Appl Physiol (1985)<\/em> 121,<\/strong> 953-964.<\/p>\n Balestra C, Lafere P & Germonpre P. (2012). Persistence of critical flicker fusion frequency impairment after a 33 mfw SCUBA dive: evidence of prolonged nitrogen narcosis? <\/a>Eur J Appl Physiol<\/em> 112, 4063-4068.<\/p>\n Rostain, J. C., Lavoute, C., Risso, J. J., Vallee, N., and Weiss, M. (2011). A review of recent neurochemical data on inert gas narcosis<\/a>. Undersea Hyperb. Med.<\/em>38, 49–59. <\/strong><\/p>\n <\/p>\n Dodatkowe \u017aród\u0142a:<\/span><\/strong><\/p>\n The Science of Diving: Things your instructor never told you <\/em>(DAN Member's link <\/a>– NON Member's link<\/a>)<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n O autorze<\/span><\/strong><\/p>\n Michael jest nagradzanym dziennikarzem i technologiem, który od dziesi\u0119cioleci pisze artyku\u0142y na temat nurkowania i technologii nurkowych. To on stworzy\u0142 nazw\u0119 „nurkowanie techniczne”. Jego artyku\u0142y by\u0142y publikowane w takich magazynach jak Alert Diver, DIVER, Quest, Scientific American, Scuba Times, Sports Diver, Undercurrent, Undersea Journal, WIRED i X-Ray. Michael stworzy\u0142 i by\u0142 redaktorem naczelnym aquaCORPS – magazynu, który pomóg\u0142 wprowadzi\u0107 nurkowanie techniczne do nurtu nurkowania rekreacyjnego. Zorganizowa\u0142 równie\u017c pierwsze konferencje Tek, EuroTek i AsiaTek.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Narkoza gazów oboj\u0119tnych zosta\u0142a przez Jacques’a Cousteau okre\u015blona poetyck\u0105 nazw\u0105 „ekstaza g\u0142\u0119bin”. Mimo \u017ce wci\u0105\u017c nie do ko\u0144ca rozumiemy mechanizm jej powstawania i skutki, jest…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11376391,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[388],"tags":[1946],"authors":[1493],"class_list":["post-11386789","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly","tag-medycyna-nurkowa","authors-michael-menduno-pl_pl"],"acf":[],"yoast_head":"\nCzym jest cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 migotania<\/h3>\n
![](\"\/wp-content\/uploads\/imgimport\/1013\/divers-1500.jpg\")
<\/p>\n![](\"\/wp-content\/uploads\/imgimport\/1013\/graphiquecolle-device-1000.jpg\")
<\/p>\nJak wa\u017cne jest \u015brodowisko?<\/h3>\n
![](\"\/wp-content\/uploads\/imgimport\/1013\/divers2-1500.jpg\")
<\/p>\n\n
![](\"\/wp-content\/uploads\/imgimport\/1013\/graphiquecolle-3.jpg\")
<\/p>\nPowietrze kontra nitroks<\/h3>\n
![](\"\/wp-content\/uploads\/imgimport\/1013\/fig2-1500.jpg\")
<\/p>\n![](\"\/wp-content\/uploads\/imgimport\/1013\/fig1-1500.jpg\")
<\/p>\nSkompresowane powietrze nadaje si\u0119 do opon?<\/h3>\n
\n
\n