{"id":11387603,"date":"2023-07-24T14:52:03","date_gmt":"2023-07-24T12:52:03","guid":{"rendered":"https:\/\/alertdiver.eu\/bez-kategorii\/cylinder-valves-and-accidents-in-scuba-diving\/"},"modified":"2023-07-24T16:25:49","modified_gmt":"2023-07-24T14:25:49","slug":"zawory-butli-i-wypadki-nurkowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alertdiver.eu\/pl_PL\/artykuly\/zawory-butli-i-wypadki-nurkowe\/","title":{"rendered":"Zawory butli i wypadki nurkowe"},"content":{"rendered":"

Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce zawory butli s\u0105 takie same na ca\u0142ym \u015bwiecie. Tak jednak nie jest i istniej\u0105 fundamentalne r\u00f3\u017cnice, kt\u00f3re by\u0142y przyczyn\u0105 zamieszania, niebezpiecznych sytuacji, a nawet wypadk\u00f3w \u015bmiertelnych.<\/p>\n

Zaw\u00f3r butli<\/h3>\n

Wielu nurk\u00f3w zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce butle s\u0105 wyposa\u017cone albo w zaw\u00f3r INT, albo w zaw\u00f3r DIN, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 do pod\u0142\u0105czenia pierwszego stopnia automatu. Niestety istniej\u0105 r\u00f3\u017cne zawory DIN, kt\u00f3re stosuje si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od ci\u015bnienia w butli i u\u017cywanego gazu. Warto wyja\u015bni\u0107 te r\u00f3\u017cnice.<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej kiedy m\u00f3wimy o zaworach DIN w butli nape\u0142nionej powietrzem, nazywamy go DIN Air, ale istniej\u0105 dwie r\u00f3\u017cne konfiguracje, czyli zaw\u00f3r 232 bar (generalnie nazywany zaworem 200 bar) i zaw\u00f3r 300 bar. DIN jest tak naprawd\u0119 star\u0105 nazw\u0105, kt\u00f3ra odnosi si\u0119 do DIN 477 #13 dla zaworu do 300 bar i #56 dla zaworu 300 bar i powy\u017cej. Dzisiaj poprawn\u0105 specyfikacj\u0105 jest ISO 12209, ale zawory te nadal nazywamy DIN. Oba zawory maj\u0105 gwint wewn\u0119trzny G5 (o\u015bmiocalowy), ale wersja przeznaczona do ci\u015bnienia 200 bar\u00f3w ma zaw\u00f3r z gwintem na 5 obrot\u00f3w, a wersja 300 bar\u00f3w ma zaw\u00f3r z gwintem na 7 obrot\u00f3w, kt\u00f3ry jest nieco d\u0142u\u017cszy. Pierwszy stopie\u0144 automatu 300 bar b\u0119dzie pasowa\u0107 do zaworu 200 i 300 bar, ale pierwszy stopie\u0144 automatu 200 bar nie b\u0119dzie pasowa\u0107 do zaworu 300 bar. Powodem jest oczywi\u015bcie kwestia bezpiecze\u0144stwa, czyli to, aby pierwszy stopie\u0144 200 bar nie zosta\u0142 przypadkowo poddany zbyt du\u017cemu ci\u015bnieniu.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W Europie istnieje r\u00f3wnie\u017c zaw\u00f3r M26 o wi\u0119kszej \u015brednicy przeznaczony do butli z nitroksem o zawarto\u015bci tlenu ponad 22%. Zaw\u00f3r ten o numerze normy europejskiej EN144-3 zosta\u0142 wprowadzony po to, aby butle nie zosta\u0142y nape\u0142nione nieprawid\u0142owym gazem oraz aby automaty u\u017cywane do nurkowania na powietrzu nie zosta\u0142y przy\u0142\u0105czone do butli zawieraj\u0105cej mieszanin\u0119 z wy\u017cszym st\u0119\u017ceniem tlenu, poniewa\u017c w obu tych przypadkach wyst\u0119puje ryzyko po\u017caru. Oznacza to, \u017ce je\u017celi nurkujesz na nitroksie, zar\u00f3wno butla, jak i automat musz\u0105 by\u0107 wyposa\u017cone w zaw\u00f3r M26. Problemem jest jednak to, \u017ce zawory M26 s\u0105 bardzo rzadko u\u017cywane poza Uni\u0105 Europejsk\u0105. W wi\u0119kszo\u015bci pozosta\u0142ych kraj\u00f3w stosuje si\u0119 normalne zawory DIN lub INT. Oznacza, \u017ce musisz mie\u0107 przej\u015bci\u00f3wk\u0119, kt\u00f3ra pozwoli pod\u0142\u0105czy\u0107 automat z zaworem M26 do butli z zaworem DIN, a to jest oczywi\u015bcie sytuacja, kt\u00f3rej chcieli\u015bmy unikn\u0105\u0107 poprzez wprowadzenie dyrektywy Unii Europejskiej. Zaw\u00f3r M26 jest dost\u0119pny w wersji 200 bar i 300 bar.<\/p>\n

Zaw\u00f3r INT jest u\u017cywany tylko do butli 200\/232 bar. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zawor\u00f3w DIN 200 bar mo\u017cna zmieni\u0107 na zaw\u00f3r INT u\u017cywaj\u0105c przej\u015bci\u00f3wki DIN na INT.<\/p>\n

Gwint w szyjce butli<\/h3>\n

Aby po\u0142\u0105czy\u0107 zaw\u00f3r z butl\u0105, nale\u017cy go wkr\u0119ci\u0107 w gwint w szyjce butli, co wymaga zachowania szczeg\u00f3lnego bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej stosowane gwinty to BSP (British Standard Pipe) G3\/4-14 w systemie imperialnym i M25x2 w systemie metrycznym. S\u0105 one bardzo podobne, co niestety umo\u017cliwia wkr\u0119cenie zaworu M25x2 w gwint G3\/4 w szyjce butli. W takiej sytuacji pierwszy obr\u00f3t jest do\u015b\u0107 lu\u017any, ale mniej wi\u0119cej w po\u0142owie wyst\u0119puje op\u00f3r. U\u017cywaj\u0105c dodatkowej si\u0142y mo\u017cna jednak wkr\u0119ci\u0107 zaw\u00f3r w szyjk\u0119 butli, co uszkodzi gwint i sprawi, \u017ce po\u0142\u0105czenie nie b\u0119dzie stabilne. Podczas nape\u0142niania butli si\u0142a dzia\u0142aj\u0105ca na to po\u0142\u0105czenie b\u0119dzie tak du\u017ca, \u017ce zaw\u00f3r zostanie wyrwany z butli. Kiedy to si\u0119 stanie, nag\u0142e uwolnienie du\u017cego ci\u015bnienia\/obj\u0119to\u015bci gazu wytworzy ogromn\u0105 fal\u0119 energetyczn\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce spowodowa\u0107 du\u017ce szkody. Dodatkowo zaw\u00f3r zacznie zachowywa\u0107 si\u0119 jak pocisk i butla wyleci w powietrze prawdopodobnie uszkadzaj\u0105c obiekty w najbli\u017cszej okolicy lub powoduj\u0105c urazy u os\u00f3b stoj\u0105cych obok. Je\u017celi zaw\u00f3r nie zostanie wyrwany podczas nape\u0142niania butli, jest to tylko kwestia czasu, zanim to si\u0119 stanie: w samochodzie, w domu, w basenie, na miejscu nurkowym\u2026 By\u0142o to powodem wi\u0119cej ni\u017c jednego wypadku \u015bmiertelnego i powa\u017cnych, trwa\u0142ych uraz\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne zawory, takie jak M18x1,5, kt\u00f3re s\u0105 u\u017cywane w butlach z du\u017c\u0105 szyjk\u0105, gdzie inne zawory nie pasuj\u0105 (np. M25x2). Gwint w tych butlach jest jednak tak odmienny, \u017ce od razu zauwa\u017cysz, \u017ce nie da si\u0119 wkr\u0119ci\u0107 innego zaworu.<\/p>\n

Og\u00f3lne zalecenie dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa m\u00f3wi, \u017ce tylko kompetentne osoby mog\u0105 mocowa\u0107 zawory do butli i powinny to robi\u0107 po sprawdzeniu, \u017ce zaw\u00f3r pasuje do gwintu. Zar\u00f3wno na zaworach, jak i na butlach powinno by\u0107 r\u00f3wnie\u017c widoczne oznaczenie rodzaju gwintu, ale nie zawsze tak si\u0119 dzieje lub to oznaczenie mo\u017ce by\u0107 nieczytelne.<\/p>\n

W USA u\u017cywa si\u0119 gwintu 3\/4\u201d National Pipe Straight Mechanical (NPSM). Jest on podobny do BSP 3\/4\u201d, ale nie jest jego odpowiednikiem, dlatego nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 te same kwestie bezpiecze\u0144stwa opisane w tym artykule.<\/em><\/p>\n

Aby wprowadzi\u0107 jeszcze wi\u0119ksze zamieszanie, wielu ludzi s\u0105dzi, \u017ce zar\u00f3wno M25, jak i M26 odnosz\u0105 si\u0119 do gwint\u00f3w zawor\u00f3w, ale nie zdaj\u0105 sobie sprawy, \u017ce na rynku s\u0105 r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cne gwinty do butli. Jak wspomniano wcze\u015bniej, skutki pope\u0142nienia b\u0142\u0119du mo\u017ce by\u0107 bardzo powa\u017cne, ale bardzo \u0142atwo mo\u017cna ich unikn\u0105\u0107.<\/p>\n

\n

Poni\u017cej przedstawiono niekt\u00f3re z incydent\u00f3w na ten temat, o kt\u00f3rych informowa\u0142y media:<\/p>\n