![\"\"](\"https:\/\/alertdiver.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/shark_1500-2.jpg\")
<\/p>\nL\u0119k jest fundamentaln\u0105 i u\u017cyteczn\u0105 emocj\u0105 u ludzi i innych ssak\u00f3w, poniewa\u017c sygnalizuje umys\u0142owi niebezpieczn\u0105 sytuacj\u0119. Tak samo jak w przypadku wszystkich emocji, l\u0119k odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w naszym mentalnym funkcjonowaniu. Przyk\u0142adowo w nurkowaniu strach przed wp\u0142yni\u0119ciem do ciemnej, w\u0105skiej jaskini przekazuje nurkowi odpowiedni komunikat, \u017ce nurkowanie w tym miejscu jest ryzykowne, zw\u0142aszcza bez odpowiedniego szkolenia.<\/p>\n
L\u0119k mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c szkodliwy: niekt\u00f3rzy ludzie nie chc\u0105 nurkowa\u0107, poniewa\u017c za bardzo boj\u0105 si\u0119 tego, czego nie znaj\u0105 i co mog\u0105 zobaczy\u0107 podczas nurkowania, np. rekin\u00f3w. W innych sytuacjach strach mo\u017ce negatywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na wydajno\u015b\u0107 podczas nurkowania, a nawet doprowadzi\u0107 do paniki. W takich przypadkach m\u00f3wimy o nieodpowiednim funkcjonowaniu reakcji l\u0119ku spowodowanej faktem, \u017ce ludzie znajduj\u0105 si\u0119 w \u015brodowisku, w kt\u00f3rym nie czuj\u0105 si\u0119 komfortowo i do kt\u00f3rego cz\u0119sto nie s\u0105 przyzwyczajeni (p\u0142ywanie pod wod\u0105 ze sprz\u0119tem powietrznym).<\/p>\n
W tym artykule om\u00f3wimy najnowsze wyniki bada\u0144 m\u00f3zgu dotycz\u0105ce l\u0119ku i jak odnosz\u0105 si\u0119 one do nurkowania.<\/p>\n
<\/p>\n
Rekin rafowy szary w Maroubra, Australia. Wywo\u0142uje on l\u0119k u wielu nurk\u00f3w, ale tak naprawd\u0119 jest przystosowany do zjadania ryb (co mo\u017cna wydedukowa\u0107 z jego spiczastych z\u0119b\u00f3w) i ataki na nurk\u00f3w s\u0105 niezwykle rzadkie. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w strach przed rekinami wynika z przemieszczenia l\u0119ku na inny obiekt.<\/em><\/p>\n Kiedy kto\u015b si\u0119 przestraszy, na przyk\u0142ad z powodu nieoczekiwanej sytuacji awaryjnej pod wod\u0105, w jego organizmie zachodzi kilka fizjologicznych zmian: zwi\u0119ksza si\u0119 tempo oddychania, serce bije szybciej i ro\u015bnie ci\u015bnienie krwi. Wielu czytelnik\u00f3w na pewno zaobserwowa\u0142o takie zmiany u siebie.<\/p>\n Nie jeste\u015bmy jednak zdani na \u0142ask\u0119 strachu \u2013 skupiaj\u0105c si\u0119 i aktywnie kontroluj\u0105c oddychanie mo\u017cemy sobie z nim poradzi\u0107.<\/p>\n Oto pierwszy wniosek z badania m\u00f3zgu, o kt\u00f3rym wspomniano wcze\u015bniej \u2013 nasz umys\u0142 du\u017co rozmawia sam ze sob\u0105. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy obszarami m\u00f3zgu nie pochodzi z naszych zmys\u0142\u00f3w (\u015bwiata zewn\u0119trznego), ale z innych jego obszar\u00f3w. Regiony m\u00f3zgu odpowiedzialne za planowanie i samokontrol\u0119 mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na te, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z l\u0119kiem. O kt\u00f3rych regionach mowa?<\/p>\n Ludzki m\u00f3zg jest podzielony na wiele obszar\u00f3w i ka\u017cdy z nich pe\u0142ni inn\u0105 rol\u0119 w kontrolowaniu naszych emocji, wra\u017ce\u0144 i zachowa\u0144. Regionem m\u00f3zgu, kt\u00f3ry odgrywa najwi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w przetwarzaniu uczucia l\u0119ku jest cia\u0142o migda\u0142owate. Jest ono cz\u0119\u015bci\u0105 tzw. uk\u0142adu limbicznego sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z obszar\u00f3w m\u00f3zgu odpowiedzialnych za emocje i nie\u015bwiadome funkcje organizmu. Po ka\u017cdej stronie naszego m\u00f3zgu znajduje si\u0119 jedno cia\u0142o migda\u0142owate, kt\u00f3re \u0142\u0105czy dane z naszych zmys\u0142\u00f3w, takich jak wzrok i s\u0142uch, z informacjami o niemi\u0142ych wydarzeniach. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest to tablica rozdzielcza w naszym m\u00f3zgu przekazuj\u0105ca nam informacje, czego powinni\u015bmy si\u0119 ba\u0107.<\/p>\n Cia\u0142o migda\u0142owate jest r\u00f3wnie\u017c zaanga\u017cowane w proces zwany warunkowaniem l\u0119ku.<\/em> Odczuwanie b\u00f3lu, kiedy s\u0142yszymy jaki\u015b d\u017awi\u0119k spowoduje, \u017ce b\u0119dziemy kojarzy\u0107 ten d\u017awi\u0119k z b\u00f3lem. W przysz\u0142o\u015bci sam d\u017awi\u0119k mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 u nas dreszcze \u2013 nauczyli\u015bmy si\u0119 ba\u0107 tego d\u017awi\u0119ku. Do\u015bwiadczeni instruktorzy nurkowania na pewno spotkali kursant\u00f3w, kt\u00f3rzy topili si\u0119 w dzieci\u0144stwie i od tej pory boj\u0105 si\u0119 zanurzy\u0107 pod wod\u0119. To skojarzenie mi\u0119dzy traumatycznym prze\u017cyciem (topienie si\u0119) a uczuciem (przebywanie w wodzie) jest przechowywane w ciele migda\u0142owatym. Usuni\u0119cie takiego uwarunkowanego l\u0119ki wymaga wiele wysi\u0142ku i cierpliwo\u015bci.<\/p>\n Cia\u0142o migda\u0142owate jest po\u0142\u0105czone z innym obszarem m\u00f3zgu zwanym kor\u0105 przedczo\u0142ow\u01051<\/sup>. Jest ona zwi\u0105zana z funkcjami wykonawczymi<\/em>, co jest fantazyjnym okre\u015bleniem na planowanie i samokontrol\u0119. Po\u0142\u0105czenie mi\u0119dzy kor\u0105 przedczo\u0142ow\u0105 (odpowiedzialn\u0105 za samokontrol\u0119) i cia\u0142em migda\u0142owatym (odpowiedzialnym za strach) pokazuje nasz\u0105 psychologiczn\u0105 zdolno\u015b\u0107 opanowania l\u0119ku.<\/p>\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 do\u015bwiadczonych nurk\u00f3w zgodzi si\u0119 z tym, \u017ce narkoza gazowa wp\u0142ywa na ich stan emocjonalny. Je\u015bli chodzi o l\u0119k, efekt narkozy mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cny \u2013 mo\u017ce Ci\u0119 uspokoi\u0107 lub zwi\u0119kszy\u0107 uczucie strachu, kt\u00f3re pojawi\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej.<\/p>\n Istnieje kilka bada\u0144 naukowych z ostatniej dekady, kt\u00f3re bezpo\u015brednio dotycz\u0105 zwi\u0105zku narkozy gazowej z l\u0119kiem i niepokojem (s\u0105 to podobne, ale nie identyczne poj\u0119cia).2,3<\/sup> W badaniu przeprowadzonym przez L\u00f6fdahla i jego zesp\u00f3\u0142 sprawdzano, jak uczestnicy przebywaj\u0105cy w komorze hiperbarycznej pod ci\u015bnieniem odpowiadaj\u0105cym nurkowaniu na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 39 metr\u00f3w oceniaj\u0105 emocjonalny przekaz zdj\u0119\u0107. Pod wysokim ci\u015bnieniem badani stwierdzili, \u017ce obrazy, kt\u00f3re s\u0105 emocjonalnie nieprzyjemne maj\u0105 na nich nieco mniejszy wp\u0142yw \u2013 zdj\u0119cia wywo\u0142uj\u0105ce l\u0119k zosta\u0142y ocenione jako mniej straszne na g\u0142\u0119boko\u015bci ni\u017c te same zdj\u0119cia na powierzchni. \u0141agodz\u0105cy wp\u0142yw narkozy gazowej mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zany z poziomem do\u015bwiadczenia nurka \u2013 pod jej wp\u0142ywem bardziej do\u015bwiadczeni nurkowie czuj\u0105 si\u0119 bardziej komfortowo.<\/p>\n Inne badanie przeprowadzone przez Hobbsa i Knellera wykaza\u0142o, \u017ce niepok\u00f3j zwi\u0119ksza wp\u0142yw narkozy gazowej. Osoby badane \u2013 do\u015bwiadczeni nurkowie, kt\u00f3rzy wykonali przeci\u0119tnie oko\u0142o 300 nurkowa\u0144 \u2013 przebywali pod wod\u0105 na g\u0142\u0119boko\u015bci 40 metr\u00f3w, gdzie dano im do wype\u0142nienia rodzaj testu IQ polegaj\u0105cy na dopasowaniu liter do liczb na tabliczce w ograniczonym czasie. Ka\u017cdy uczestnik osi\u0105gn\u0105\u0142 gorszy wynik na g\u0142\u0119boko\u015bci ni\u017c na powierzchni, ale nurkowie, kt\u00f3rzy poinformowali badaczy o tym, \u017ce odczuwali niepok\u00f3j wypadli w tym te\u015bcie najgorzej. L\u0119k zawsze przeszkadza w jasnym my\u015bleniu i wydaje si\u0119, \u017ce efekt ten zwi\u0119ksza si\u0119, kiedy znajdujemy si\u0119 pod wp\u0142ywem narkozy gazowej. Czy to mo\u017cliwe, \u017ce w takich warunkach cia\u0142o migda\u0142owate dzia\u0142a \u201ena najwy\u017cszym biegu\u201d?<\/p>\n Nurkowanie g\u0142\u0119bokie i wrakowe to aktywno\u015bci, kt\u00f3re mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 l\u0119k u nurk\u00f3w. Mugami Maru, Malapascua, Filipiny, g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 55 metr\u00f3w.<\/em><\/p>\n Oczywistym pytaniem w kontek\u015bcie tego artyku\u0142u jest: jak dok\u0142adnie narkoza gazowa wp\u0142ywa na cia\u0142o migda\u0142owate? Odpowied\u017a brzmi: nikt tak naprawd\u0119 tego nie wie. Wp\u0142yw wysokiego ci\u015bnienia gazu na fizjologi\u0119 obszar\u00f3w m\u00f3zgu i poszczeg\u00f3lne kom\u00f3rki nerwowe jest niszowym tematem w nauce bada\u0144 m\u00f3zgu.<\/p>\n Istnieje jednak kilka cennych, stosunkowo niedawno przeprowadzonych bada\u0144 dotycz\u0105cych wp\u0142ywu wysokich ci\u015bnie\u0144 na og\u00f3lne dzia\u0142anie kom\u00f3rek nerwowych. Naukowcy odkryli, \u017ce dzia\u0142anie kom\u00f3rek nerwowych nie jest uzale\u017cnione tylko od zmiany p\u0142ynno\u015bci b\u0142ony kom\u00f3rkowej pod du\u017cym ci\u015bnieniem. Wysokie ci\u015bnienie gazu wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na kana\u0142y jonowe, czyli proteiny, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 jak \u201ebramy\u201d w b\u0142onach kom\u00f3rek nerwowych. Z tego co wiem nikt jednak nie przeprowadzi\u0142 bada\u0144 dotycz\u0105cych dzia\u0142ania cia\u0142a migda\u0142owatego pod wysokim ci\u015bnieniem otoczenia.<\/p>\n Czy mo\u017cliwe jest przewidzenie zmian w funkcjonowaniu naszego o\u015brodku l\u0119ku \u2013 cia\u0142a migda\u0142owatego \u2013 na podstawie bada\u0144 nad kana\u0142ami jonowymi? Tylko bardzo og\u00f3lnie. Kana\u0142y jonowe s\u0105 obecne we wszystkich kom\u00f3rkach nerwowych cia\u0142a migda\u0142owatego w r\u00f3\u017cnych kombinacjach i zag\u0119szczeniu. W rezultacie wysokie ci\u015bnienie b\u0119dzie mia\u0142o wp\u0142yw na wszystkie te kom\u00f3rki nerwowe.<\/p>\n Jako analogi\u0119 wyobra\u017a sobie, \u017ce kto\u015b majstruje przy wielu elementach motocykla jednocze\u015bnie \u2013 zmienia co\u015b w silniku, reguluje hamulce i dopasowuje rozmiar k\u00f3\u0142. Czy ta kombinacja zmian wp\u0142ynie na to, jak b\u0119dzie zachowywa\u0142 si\u0119 motocykl podczas jazdy? Odpowied\u017a brzmi \u2013 prawie na pewno tak, ale mo\u017cna tylko zgadywa\u0107, co dok\u0142adnie si\u0119 wydarzy. Sytuacja jest podobna do tego, co dzieje si\u0119 w ciele migda\u0142owatym i uk\u0142adzie limbicznym podczas g\u0142\u0119bokiego nurkowania \u2013 mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 znacz\u0105cego wp\u0142ywu wysokiego ci\u015bnienia, ale nie umiemy przewidzie\u0107, co si\u0119 stanie.<\/p>\n Wszyscy jeste\u015bmy odr\u0119bnymi jednostkami, zw\u0142aszcza je\u015bli chodzi o nasz m\u00f3zg. Do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re zbieramy podczas naszego \u017cycia \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w ciele migda\u0142owatym w spos\u00f3b, kt\u00f3ry jest specyficzny dla ka\u017cdego z nas \u2013 jest to om\u00f3wione powy\u017cej warunkowanie l\u0119ku. Jakiekolwiek reakcje l\u0119kowe podczas nurkowania b\u0119d\u0105 wynikiem tego specyficznego procesu.<\/p>\n Bibliografia:<\/strong><\/p>\n O autorze<\/strong><\/p>\n Dr Klaus M. Steifel jest biologiem i instruktorem nurkowania, pisze artyku\u0142y naukowe i mieszka na Filipinach. Jego najnowsza ksi\u0105\u017cka napisana razem z Dr James D. Reimerem \u201e25 Future Dives<\/u><\/a>\u201d zosta\u0142a wydana przez Asian Geographic (Singapur). Podwodne zdj\u0119cia i filmy Dr Klausa mo\u017cna znale\u017a\u0107 w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych: Pacificklaus<\/u><\/a>.<\/u><\/p>\nFizjologia l\u0119ku<\/h3>\n
Strach w m\u00f3zgu<\/h3>\n
L\u0119k i narkoza gazowa<\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/alertdiver.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/divers_1500.jpg\")
<\/p>\nCzy narkoza gazowa ma wp\u0142yw na cia\u0142o migda\u0142owate?<\/h3>\n
\n
\n
\n