![\"\"](\"https:\/\/alertdiver.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dive-profiles_1500.jpg\")
<\/p>\nRegularni czytelnicy tego magazynu maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce spersonalizowana dekompresja jest g\u0142\u00f3wnym, d\u0142ugookresowym celem badawczym zespo\u0142u naukowego DAN Europe pod kierownictwem profesora Alesandro Marroni.<\/p>\n
To nie jest \u0142atwa misja. Badania hiperbaryczne zazwyczaj dysponuj\u0105 bardzo ma\u0142ymi pr\u00f3bkami, przez co wyizolowanie indywidualnych czynnik\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 znaczenie statystyczne jest niezwykle trudne.<\/p>\n
DAN ma jednak asa w r\u0119kawie \u2013 a mo\u017ce nawet ca\u0142\u0105 tali\u0119 kart\u0119: baz\u0119 danych zebran\u0105 w ci\u0105gu 15 lat i zawieraj\u0105c\u0105 informacje pobrane z komputer\u00f3w nurkowych na temat 127.957 wykonanych nurkowa\u0144, w tym 628, po kt\u00f3rych nurkowie dostali DCS. Zgromadzenie tak du\u017cej ilo\u015bci danych i skorelowanie wynik\u00f3w z komputer\u00f3w r\u00f3\u017cnych marek, aby mo\u017cna je by\u0142o por\u00f3wna\u0107 pokazuje ogromny wysi\u0142ek ze strony badaczy.<\/p>\n
<\/p>\n
Dane zosta\u0142y przekazane przez 5907 os\u00f3b, z kt\u00f3rych oko\u0142o 80% to m\u0119\u017cczy\u017ani i 20% to kobiety. Liczba profil\u00f3w nurkowych przes\u0142anych przez uczestnik\u00f3w wynosi\u0142a mi\u0119dzy 1 a 1432 (przeci\u0119tnie 3).<\/p>\n
Do ka\u017cdego profilu do\u0142\u0105czono dokumentacj\u0119 w formie kwestionariusza wype\u0142nionego przez nurka, w kt\u00f3rym podaje on podstawowe dane osobowe, takie jak wiek, p\u0142e\u0107, wzrost, waga oraz informacje dotycz\u0105ce samopoczucia fizycznego i dozna\u0144 podczas nurkowania.<\/p>\n
W niedawno opublikowanym<\/a> badaniu naukowcy z DAN przeprowadzili skomplikowan\u0105 analiz\u0119 statystyczn\u0105 ca\u0142ej bazy danych, aby zidentyfikowa\u0107 parametry, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko DCS po nurkowaniu. W tym celu nurkowania zosta\u0142y podzielone na dwie g\u0142\u00f3wne grupy: te, po kt\u00f3rych wyst\u0105pi\u0142a choroba dekompresyjna i te, po kt\u00f3rych nie wyst\u0105pi\u0142a. Nast\u0119pnie naukowcy por\u00f3wnali je, bior\u0105c pod uwag\u0119 potencjalne czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce nurkowanie znajdzie si\u0119 w jednej lub w drugiej grupie.<\/p>\n Profile nurkowe zosta\u0142y przeanalizowane w celu znalezienia kompartmentu wiod\u0105cego,<\/em> czyli jednej z szesnastu tkanek teoretycznych w algorytmie B\u00fchlmann ZHL-16C, kt\u00f3ra ma najwi\u0119ksze przesycenie oraz gradient factor<\/em> dla tego kompartmentu po wynurzeniu na powierzchni\u0119, czyli nasycenia gazu w odniesieniu do maksymalnej warto\u015bci teoretycznej (warto\u015bci M) wyra\u017conego w procentach.<\/p>\n Poniewa\u017c nie wszystkie komputery u\u017cywaj\u0105 algorytmu B\u00fchlmanna lub \u015bledz\u0105 gradient factor po wynurzeniu, badacze musieli przeliczy\u0107 odpowiednie warto\u015bci z profilu nurkowego. Otrzymany parametr (nazwany Gradientem Przesycenia na Powierzchni \u2013 DAN Surface Supersaturation Gradient,<\/em> DSSG) <\/em>zosta\u0142 wykorzystany jako podstawa do por\u00f3wnania.<\/p>\n Odkryto, \u017ce nurkowania, po kt\u00f3rych nurek dosta\u0142 DCS charakteryzowa\u0142y si\u0119 znacz\u0105co wy\u017cszym parametrem DSSG ni\u017c nurkowania bez problemu (86.6% vs. 74.3%). Ryzyko DCS by\u0142o r\u00f3wnie\u017c wi\u0119ksze, kiedy wiod\u0105cy kompartment mia\u0142 kr\u00f3tsz\u0105 sta\u0142\u0105 czasow\u0105 (kolokwialnie m\u00f3wi si\u0119 o nim \u201etkanka szybka\u201d). Nurkowie mog\u0105 kontrolowa\u0107 obydwa czynniki ryzyka, wykonuj\u0105c d\u0142u\u017csze przystanki na p\u0142ytkiej wodzie przed wynurzeniem.<\/p>\n Og\u00f3lnie stwierdzono, \u017ce profil nurkowy jest pojedynczym, najwa\u017cniejszym czynnikiem okre\u015blaj\u0105cym ryzyko DCS.<\/p>\n DSSG dla nurkowa\u0144, po kt\u00f3rych nurek dosta\u0142 DCS (po prawej) vs. dla tych nurkowa\u0144, po kt\u00f3rych DCS nie wyst\u0105pi\u0142 (po lewej). Ciemne pole oznacza dwa \u015brodkowe kwartyle (po\u0142owa profil\u00f3w nurkowych). Kreski pokazuj\u0105 granice zakresu.<\/em><\/p>\n Wydaje si\u0119, \u017ce u kobiet ryzyko wyst\u0105pienia DCS jest wi\u0119ksze ni\u017c u m\u0119\u017cczyzn (oko\u0142o cztery razy).<\/p>\n Przyczyna tej rozbie\u017cno\u015bci nie jest do ko\u0144ca jasna. Mo\u017ce by\u0107 to zwi\u0105zane z takimi czynnikami jak r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy p\u0142ciami w funkcji \u015br\u00f3db\u0142onka (b\u0142ony kom\u00f3rkowej), krzepni\u0119ciu krwi i reakcji zapalnej w odpowiedzi na obci\u0105\u017cenie dekompresj\u0105. Badania w laboratorium wykaza\u0142y, \u017ce czynniki okre\u015blaj\u0105ce odporno\u015b\u0107 na DCS nie s\u0105 takie same w przypadku samc\u00f3w i samic \u2013 u szczur\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce odnosi si\u0119 to te\u017c do ludzi.<\/p>\n W rozmowie e-mailowej z Alert Diver<\/em> naukowcy stwierdzili, \u017ce obecne badanie DAN nie rozr\u00f3\u017cnia kobiet w wieku przed pierwsz\u0105 miesi\u0105czk\u0105, w wieku rozrodczym i oko\u0142o lub po menopauzie. To rozr\u00f3\u017cnienie by\u0107 mo\u017ce zapewni w przysz\u0142o\u015bci dodatkowe wskaz\u00f3wki, jak dzia\u0142aj\u0105 te mechanizmy.<\/p>\n Aby zrozumie\u0107 kontekst, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce powa\u017cna choroba dekompresyjna wyst\u0119puje bardzo rzadko u obu p\u0142ci. Je\u015bli pomno\u017cysz bardzo ma\u0142\u0105 liczb\u0119 przez cztery, nadal otrzymasz bardzo ma\u0142\u0105 liczb\u0119. Dlatego kontynuuj nurkowanie i nie odwieszaj p\u0142etw!<\/p>\n Nurkowanie techniczne jest bardziej ryzykowne ni\u017c rekreacyjne. Je\u015bli wszystkie inne czynniki s\u0105 takie same, w nurkowaniach okre\u015blanych jako \u201etechniczne\u201d ryzyko DCS jest o 36% wi\u0119ksze ni\u017c w nurkowaniach rekreacyjnych.<\/p>\n W badaniu liczba gaz\u00f3w zabieranych pod wod\u0119 by\u0142a u\u017cywana jako wytyczna do okre\u015blenia trudno\u015bci nurkowania technicznego i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ryzyko DCS jest skorelowane z t\u0105 liczb\u0105. Naukowcy przyznaj\u0105, \u017ce z powodu coraz cz\u0119stszego u\u017cywania rebreather\u00f3w liczba gaz\u00f3w staje si\u0119 mniej przydatn\u0105 miar\u0105.<\/p>\n Badacze DAN podzielili nurk\u00f3w na osiem kategorii BMI: od powa\u017cnej niedowagi po kliniczn\u0105 oty\u0142o\u015b\u0107. Odkryto, \u017ce kategoria BMI (nie bezpo\u015brednio BMI) koreluje z ryzykiem DCS i, co jest jednym z najbardziej zaskakuj\u0105cych wniosk\u00f3w z tego badania, nie odnosi si\u0119 to tylko do nurk\u00f3w z nadwag\u0105 lub oty\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n Zamiast tego krzywa ma kszta\u0142t litery U, czyli ryzyko jest wi\u0119ksze na obu ko\u0144cach spektrum. Oznacza to, \u017ce powa\u017cna niedowaga wydaje si\u0119 zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko wyst\u0105pienia DCS u nurka (+15%). Tylko skrajno\u015bci maj\u0105 znaczenie statystyczne \u2013 czyli dotyczy to ludzi patologicznie chudych lub oty\u0142ych.<\/p>\n Odkryto interesuj\u0105cy fakt, \u017ce podczas nurkowa\u0144 powt\u00f3rzeniowych ryzyko DCS by\u0142o mniejsze ni\u017c podczas nurkowa\u0144 poprzedzaj\u0105cych. Jest to kolejny dow\u00f3d na to, \u017ce ludzkie cia\u0142o przystosowuje si\u0119 do obci\u0105\u017cenia dekompresj\u0105. Badacze pisz\u0105, \u017ce wszystkie nurkowania z przerw\u0105 powierzchniow\u0105 wynosz\u0105c\u0105 48 godzin lub mniej by\u0142y traktowane jak powt\u00f3rzeniowe.<\/p>\n W po\u0142\u0105czeniu ze stwierdzeniem, \u017ce ka\u017cda dodatkowa godzina przerwy powierzchniowej zmniejsza\u0142a ryzyko DCS o 6%, odkrycie to sugeruje, i\u017c wykonywanie niewielkiej liczby nurkowa\u0144 dziennie z d\u0142ugimi przerwami powierzchniowymi przez kilka dni pod rz\u0105d mo\u017ce by\u0107 najbezpieczniejszym podej\u015bciem do minimalizowania ryzyka DCS.<\/p>\n W ankiecie poproszono nurk\u00f3w, aby podali informacje, czy \u0107wiczyli przed nurkowaniem (cztery kategorie, od \u201enie\u201d do \u201eci\u0119\u017ckie \u0107wiczenia\u201d), czy czuli zimno lub zm\u0119czenie i jak oceniliby wysi\u0142ek fizyczny podczas nurkowania.<\/p>\n \u0106wiczenia przed nurkowaniem wykaza\u0142y pozytywn\u0105 korelacj\u0119 z ryzykiem DCS. Badacze pisz\u0105, \u017ce to odkrycie powinno by\u0107 traktowane z du\u017c\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105, poniewa\u017c \u0107wiczenia fizyczne to z\u0142o\u017cony temat, kt\u00f3rego nie da si\u0119 \u0142atwo okre\u015bli\u0107 jednym parametrem. Dodatkowo specjalne badania sugeruj\u0105, \u017ce wst\u0119pne przygotowanie za pomoc\u0105 lekkich \u0107wicze\u0144 przed nurkowaniem mo\u017ce by\u0107 wykorzystywane do zmniejszenia ryzyka DCS.<\/p>\n Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zar\u00f3wno uczucie zm\u0119czenia, jak i zimna chroni\u0142y nurka (zmniejsza\u0142y ryzyko DCS). Wyniki te mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 sprzeczne z intuicj\u0105. Je\u015bli chodzi zw\u0142aszcza o zimno, bardzo znane badanie z 2007 roku przeprowadzone przez US Navy Experimental Diving Unit (NEDU) pokaza\u0142o, \u017ce uczucie zimna podczas fazy dennej nurkowania i ciep\u0142a podczas wynurzania zmniejsza ryzyko DCS. Mo\u017cliwe wyt\u0142umaczenie jest takie, \u017ce z powodu odczuwalnego dyskomfortu (opisanego przez samego nurka) osoba ta zachowuje si\u0119 bardziej konserwatywnie.<\/p>\n Stwierdzono \u017ce du\u017cy wysi\u0142ek (ponownie opisany przez samego nurka) zwi\u0119ksza ryzyko DCS, co jest zgodne z ugruntowan\u0105 wiedz\u0105.<\/p>\n Ze wzgl\u0119du na charakter tego badania, czynniki takie jak zm\u0119czenie, \u0107wiczenia przed nurkowaniem, wysi\u0142ek fizyczny i komfort termiczny nie mog\u0105 by\u0107 zmierzone obiektywnie. Dlatego wyniki w tych obszarach s\u0105 mniej jednoznaczne ni\u017c te dotycz\u0105ce na przyk\u0142ad profil\u00f3w nurkowych lub r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy p\u0142ciami.<\/p>\n Dotarcie do sedna tych wa\u017cnych wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci wymaga u\u017cycia urz\u0105dze\u0144 biomonitoruj\u0105cych, kt\u00f3re zapisuj\u0105 takie parametry jak t\u0119tno, cz\u0119sto\u015b\u0107 oddechu, natlenienie krwi oraz temperatur\u0119 sk\u00f3ry i cia\u0142a. DAN od wielu lat aktywnie realizuje badania na tym polu dzi\u0119ki wewn\u0119trznemu systemowi DANA Health i planuje rozwin\u0105\u0107 swoje dzia\u0142ania wykorzystuj\u0105c nowe, urz\u0105dzenie biomonitoruj\u0105ce, kt\u00f3re nurek mo\u017ce na siebie za\u0142o\u017cy\u0107 i kt\u00f3re pozwala wykona\u0107 pe\u0142ne ECD pod wod\u0105 (raport Alert Diver<\/u><\/em><\/a>).<\/p>\n Kiedy poprosili\u015bmy profesora Constantino Balestr\u0119, aby podsumowa\u0142 wyniki badania, podkre\u015bli\u0142 on, \u017ce wiele wynik\u00f3w jest sugestywnych, ale nie s\u0105 one definitywne:<\/p>\n \u201eW artykule znajduje si\u0119 kilka sugestii, \u017ce istniej\u0105 dwa rodzaje parametr\u00f3w, niekt\u00f3re zale\u017cne, a inne niezale\u017cne od ryzyka DCS i \u017ce nie zawsze zgadzaj\u0105 si\u0119 one z konwencjonaln\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105. Przyk\u0142adowo, BMI jest zwi\u0105zane z wi\u0119kszym ryzykiem choroby tylko w ekstremalnych przypadkach, czyli u osoby \u201ebardzo chudej\u201d lub \u201ebardzo oty\u0142ej\u201d. Parametrem zidentyfikowanym w artykul<\/em>e, kt\u00f3ry daje najwi\u0119ksz\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przewidzenia DCS jest DSSG\u201d.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Za\u0142o\u017cyciel i Dyrektor Generalny DAN EU Alessandro Marroni przedstawia perspektyw\u0119 na przysz\u0142o\u015b\u0107:<\/p>\nProfil nurkowy<\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/alertdiver.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Figure-4-7.jpg\")
<\/em><\/p>\nBycie kobiet\u0105<\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/alertdiver.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/women_1500.jpg\")
<\/p>\nNurkowanie techniczne<\/h2>\n
Wska\u017anik masy cia\u0142a (BMI)<\/h2>\n
Nurkowania powt\u00f3rzeniowe i przerwy powierzchniowe<\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/alertdiver.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/surface-intervals_1500.jpg\")
<\/p>\nZm\u0119czenie, \u0107wiczenia fizyczne przed nurkowaniem, wysi\u0142ek podczas nurkowania i komfort termiczny<\/h2>\n
Przysz\u0142e badania<\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/alertdiver.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/flag_1500.jpg\")
<\/p>\nKilka s\u0142\u00f3w od badaczy i prognoza na przysz\u0142o\u015b\u0107<\/h2>\n
\n
\n